Germaniyaning 2026-yildagi quyosh energiyasi ishlab chiqarishi 2025-yilning butun davrida ishlab chiqarilgan hajmdan allaqachon oshib ketdi, deya xabar qildi Germaniya quyosh assotsiatsiyasi (BSW-Solar). Shu bilan birga, yetakchi iqtisodchilar Berlin rejimi kelasi yildan jiddiy byudjet inqiroziga yuz tutishi mumkinligi, agar xarajatlar ustuvorliklari qayta ko‘rilmasa, vaziyat yomonlashishini ogohlantirdi. Bu xabarlar Bundestagning byudjet qo‘mitasi qariyb 16 soatlik muzokaralardan so‘ng 2027-yil uchun vaqtinchalik federal byudjetni tasdiqlagan paytga to‘g‘ri keldi: maxsus jamg‘armalarni hisobga olgan holda yangi qarz taxminan 210 mlrd yevro (231,5 mlrd dollar), asosiy byudjet xarajatlari rekord 561 mlrd yevro, asosiy byudjetdagi sof qarz esa deyarli 123 mlrd yevroga yetishi ko‘zda tutilgan.
Asosiy faktlar: 27-sentabrga qadar quyosh energiyasi ishlab chiqarish 90,2 TVt-soatga yetdi, bu 2025-yilning butun yili uchun ko‘rsatilgan 90 TVt-soatdan yuqori; yil yakunida bu ko‘rsatkich 100 TVt-soatdan oshishi mumkin. 2027-yil uchun vaqtinchalik byudjetda maxsus jamg‘armalar bilan birga taxminan 210 mlrd yevro yangi qarz va 561 mlrd yevro rekord xarajat ko‘rsatilgan. Iqtisodchilar hamda federal audit palatasi byudjetni mustahkamlash, xarajatlarni qisqartirish yoki qo‘shimcha yig‘imlarsiz bu yo‘lni uzoq davom ettirib bo‘lmaydi, deb hisoblaydi.
Byudjet bahslari Yevropaning eng yirik iqtisodiyoti — Germaniya iqtisodiy o‘sishning sekinlashuvi, aholining qarishi va foiz to‘lovlarining oshishi kabi bosimlarga qanday javob berishi bilan bog‘liq. Bundestag byudjet qo‘mitasi 2027-yil rejasini juma kuni erta tongda ma’qullagan bo‘lsa-da, raqamlar xarajatlarning katta qismi qarz hisobidan moliyalashtirilayotganini ko‘rsatadi. Bundesrechnungshof ma’lumotlariga ko‘ra, rejim sarflayotgan har uchinchi yevro qarz hisobidan qoplanadi; bu koalitsiya rejimi imkoniyatidan ortiq sarflayotganidan dalolat beradi. Audit palatasi byudjetni jiddiyroq mustahkamlashga chaqirib, foiz xarajatlarining federal byudjetdagi ulushi ikki baravar oshishi mumkinligi haqida ogohlantirdi; manbada keltirilgan “2020-yilga qadar” iborasi 2026-yil nuqtai nazaridan nomuvofiq ko‘rinadi va qisqa excerptda mustaqil tasdiqlanmagan.
Myunxendagi Ifo instituti prezidenti Klemens Fuest Die Welt gazetasining yakshanba soniga bergan intervyusida “bu byudjet siyosatini uzoq muddat davom ettirib bo‘lmaydi” degan fikrni bildirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, xarajat ustuvorliklarini belgilash, “qolgan barcha xarajatlarni muzlatish yoki iloji bo‘lsa qisqartirish” zarur. Aks holda soliqlarni oshirish muqarrar bo‘ladi, deya qo‘shimcha qildi u. IfW Kiel vakili Yens Boysen-Hogrefe iqtisodiy tebranishlar va alohida ta’sirlar ayrim yillarda “biroz erkinlik” berishi mumkinligini, ammo “tendensiya aniq salbiy” ekanini ta’kidladi; buning sababi aholining qarishi va foiz to‘lovlarining ortishi. U “qat’iy xarajat intizomi sharoitida ham qo‘shimcha yig‘imlar ehtimoli yuqori” dedi. Federal audit palatasi rahbari Ansgar Heveling koalitsiya rejimini byudjetni mustahkamlash uchun ko‘proq harakat qilishga chaqirdi.
Energiya bo‘yicha BSW-Solar ma’lumotlariga ko‘ra, odatdagidan ko‘proq quyoshli soatlar va fotoelektrik qurilmalar sonining ortishi hisobiga 27-sentabrga qadar ishlab chiqarish 90,2 TVt-soatga yetdi; 2025-yilning butun yili uchun bu ko‘rsatkich 90 TVt-soat edi. Bu Germaniyada quyosh energiyasining bir kalendar yilda 100 TVt-soatdan oshishiga, ya’ni Gamburg kabi yirik shaharning yillik elektr iste’molidan deyarli 10 baravar ko‘p hajmga yetishiga asos bo‘ladi. Bundan 20 yil avval quyosh energiyasi atigi 2,2 TVt-soat ishlab chiqarilgan edi — hozirgi prognoz undan deyarli 50 baravar yuqori. BSW-Solar boshqaruvchisi Karsten Kyornig fotoelektrika “tor sohadan elektr ta’minotimizning tayanch ustuniga” aylanganini, jamiyat arzonroq elektr, kamroq energiya importi va iqlim bilan bog‘liq zararlarning qisqarishidan foyda ko‘rishini aytdi. Fotoelektrika umumiy elektr ishlab chiqarishning 17,8 foizini tashkil qilib, shamoldan keyin ikkinchi, ko‘mirdan oldin uchinchi o‘rinda turdi.
Endi asosiy savol — 2027-yil uchun vaqtinchalik byudjet yakuniy parlament nazoratidan o‘tadimi va koalitsiya rejimi qarz xarajatlari hamda demografik bosim sharoitida byudjetni mustahkamlash bo‘yicha kelisha oladimi. Quyosh energiyasi sohasi uchun kutilayotgan rekord tarmoq va energiya saqlash infratuzilmasiga sarmoyalarni asoslashga yordam beradi, ammo byudjet inqirozi energiya o‘tishini qiyin murosalarsiz moliyalashtirish mumkinligi haqidagi da’volarni murakkablashtirishi mumkin.
Source: www.dw.com