Qo‘shma Shtatlar Ummon Sultonligiga, agar u Eronga Hormuz bo‘g‘ozida yig‘im tizimini joriy etishda yordam bersa, “keskin” sanksiyalar qo‘llash bilan tahdid qildi. Bu Prezident Donald Trampning Fors ko‘rfazidagi ittifoqchiga qarshi tahdidlarini kuchaytiradi.
AQSH G‘aznachilik kotibi Skott Bessent payshanba kuni Vashington “hech bir davlatga” strategik suv yo‘lida tijorat kemalaridan yig‘im undirishga yo‘l qo‘ymasligini aytdi. “Ummon, ayniqsa, bilishi kerak: AQSH G‘aznachiligi bo‘g‘ozda yig‘im olishga bilvosita yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqador har qanday shaxsni keskin nishonga oladi va hamkorlar jazolanadi”, dedi u.
Bessentning so‘zlariga ko‘ra, “barcha davlatlar Eronning erkin savdoni buzish harakatlarini qat’iy rad etishi kerak. Tehronning mintaqa va dunyoni qo‘rqitish kunlari tugadi”.
Bu bayonot Prezident Trampning Ummonni bombardimon qilish bilan tahdid qilganidan 24 soat o‘tmay berildi. Ummon betarafligi va mintaqaviy inqirozlarda vositachiligi bilan tanilgan AQSHning asosiy ittifoqchisi hisoblanadi.
Eron Tehron va Maskat hukumatlari Hormuz bo‘g‘ozini birgalikda boshqarishi mumkinligini taklif qilgan bo‘lsa-da, Ummon o‘z hududidan oqib o‘tadigan suv yo‘li ustidan nazoratni izlayotgani haqida ma’lumot bermagan.
Vashingtonning Ummonga nisbatan so‘nggi pozitsiyasiga nima sabab bo‘lgani aniq emas. AQSHning yaqin xavfsizlik va iqtisodiy hamkoriga qarshi sanksiyalar va harbiy harakatlar bilan tahdid qilishi juda g‘ayrioddiy.
AQSH va Isroil 28 fevral kuni Eronga to‘g‘ridan-to‘g‘ri provokatsiyasiz bombardimon boshlaganidan beri Eron bo‘g‘ozni yopib, uning ustidan suverenitet da’vo qilmoqda. Mojarodan oldin dunyo neftining 20 foizi Hormuz orqali oqib o‘tgan, shuning uchun Eron blokadasi energiya ta’minotiga katta bosim o‘tkazib, narxlarni oshirdi.
AQSH va Eron urushni to‘liq tugatish bo‘yicha kelishuvga erishish uchun bilvosita muzokaralar olib bormoqda va Hormuz bo‘g‘ozini nazorat qilish asosiy kelishmovchilik nuqtasiga aylandi. Tramp bo‘g‘oz erkin o‘tish yo‘li bo‘lishi kerakligini ta’kidladi.
Chorshanba kuni jurnalistlarga bergan intervyusida Tramp: “Hech kim uni nazorat qilmaydi. Bu xalqaro suvlar va Ummon hamma kabi o‘zini tutadi, aks holda biz ularni portlatishga majbur bo‘lamiz”, dedi.
Eron Oliy Milliy Xavfsizlik Kengashi raisi o‘rinbosari Ali Bag‘eriy Kani payshanba kuni Tehron Hormuzning mamlakat uchun xavfsizlik manbai bo‘lishiga yo‘l qo‘ymasligini aytdi. “Bu o‘tish joyini Eron xavfsizligiga qarshi ishlatgan kuchlar javob berishi kerak”, dedi u.
Source: www.aljazeera.com