Ebola virusi Kongo Demokratik Respublikasining Ituri provinsiyasida jadal tarqalmoqda. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, may oyi boshida boshlangan epidemiyada kamida 240 kishi hayotdan ko‘z yumgan. Virus allaqachon sharqiy KDRning boshqa hududlariga va Uganda poytaxti Kampalaga yetib borgan.
Ituri provinsiyasi — konchilik markazi bo‘lib, minglab ishchilar har kuni yaqin masofada ishlaydi. Shu bilan birga, bu hududda qurolli to‘qnashuvlar davom etmoqda. Tibbiy muassasalar zaif, ko‘chirilganlar esa haddan tashqari gavjum lagerlarda yashashga majbur. Bu esa virus tarqalishini nazorat qilishni yanada qiyinlashtiradi.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, AQSh, Buyuk Britaniya va boshqa G‘arb davlatlari tomonidan amalga oshirilgan gumanitar yordamning keskin qisqarishi epidemiyaga qarshi kurashni sekinlashtirgan. Donald Trump va Ilon Mask tomonidan USAIDning qisqartirilishi avvalgi Ebola epidemiyalarida qurilgan tezkor javob infratuzilmasini deyarli yaroqsiz holga keltirgan.
Alima NNTning Ituridagi Ebola epidemiyasiga qarshi kurash koordinatori doktor Papys Lamening so‘zlariga ko‘ra, virus jamoada rasman e’lon qilinishidan ancha oldin tarqala boshlagan. Semptomlar bezgak va tif kabi keng tarqalgan kasalliklarga o‘xshaydi: isitma, mushak og‘rig‘i, qusish va diareya. Laboratoriya imkoniyatlarining yo‘qligi monitoringni qiyinlashtirmoqda.
Kamida besh shifokor va hamshira bemorlarni davolash chog‘ida vafot etgan, jumladan 30 yoshli doktor Vladimir Maduali va doktor Tibenderana Kato Blais. Boshqa xodimlar virus yuqtirgan deb taxmin qilinmoqda.
Mahalliy aholi orasida virus mavjud emas yoki uni gumanitar xodimlar olib kelgan degan mish-mishlar tarqalgan. Bu esa tibbiy muassasalarga hujumlarga olib kelmoqda. Bir holatda, yigitlar guruhi do‘stining jasadini olish uchun Ebola markaziga o‘t qo‘ygan.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti rahbari Tedros Adanom Gebreyesus Iturida sulh chaqirig‘i bilan chiqqan. Biroq, epidemiyani tugatish bir necha oy davom etishi mumkin. 2014-yildagi G‘arbiy Afrikadagi epidemiya ikki yildan ortiq davom etgan edi.
AQShning KDRga ajratgan yordami 2024-yildagi 1,4 milliard dollardan joriy yilda 21 million dollarga tushgan. Mercy Corps tashkilotining siyosat va advokasiya bo‘yicha katta direktori Selena Viktorni ta’kidlashicha, “Ebola haqiqatan ham qo‘rqinchli narsalardan biri. 2014-yildan beri biz virusni aniqlash va unga javob berishni yaxshilagan edik. USAID qisqartirishlari halokatli bo‘ldi. Tizim uzoq vaqt davomida qurilgan, ammo uni buzish uchun ko‘p vaqt kerak bo‘lmadi.”
Oksford universiteti olimlari ikki oy ichida klinik sinovlarga tayyor bo‘lishi mumkin bo‘lgan Ebola vaktsinasi ustida ishlamoqda. JSST epidemiyani xalqaro ahamiyatga ega favqulodda vaziyat deb e’lon qilgan. AQSh esa KDR, Janubiy Sudan va Ugandada bo‘lgan shaxslarning mamlakatga kirishini taqiqlagan, shuningdek, Keniyada amerikaliklar uchun karantin markazi qurmoqda.
Source: www.theguardian.com