28-may kuni mahalliy vaqt bilan soat 21:31 da Florida shtatidagi Kanaveral burnida Blue Origin kompaniyasining New Glenn og‘ir raketasi statik olov sinovi vaqtida portladi. Hodisa AQSh Kosmik kuchlari bazasining 36-uchirish majmuasida sodir bo‘ldi.
Kompaniya matbuot xizmati hech kim jabrlanmaganini rasman tasdiqladi. Brevard okrugi Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi mahalliy aholiga hech qanday xavf yo‘qligini ma’lum qildi. Blue Origin mutaxassislari NASA bilan birgalikda sabablarni aniqlash bo‘yicha tezkor ish olib bormoqda.
NASA rahbari Jared Aizakman agentlik to‘liq qo‘llab-quvvatlashini va puxta tergov o‘tkazilishini ta’kidladi. U yangi og‘ir tashuvchilarni yaratish juda murakkab jarayon ekanini qo‘shimcha qildi. Agentlik Artemis va Moon Base dasturlariga avariyaning ta’siri haqida jamoatchilikni xabardor qilishni rejalashtirmoqda.
Portlash Aizakman 26-mayda oy dasturini jadallashtirish va yangi shartnomalar taqsimlashni e’lon qilganidan ikki kun o‘tib sodir bo‘ldi. Blue Origin 188 million dollarlik shartnoma asosida Blue Moon Mark 1 moduli yordamida Oyning janubiy qutbiga rover va yuklarni yetkazishi kerak edi (Moon Base I missiyasi 2026 yil kuziga rejalashtirilgan).
SpaceXning kechikishi tufayli NASA ikkala kompaniyadan Artemis III ekipajli parvozini tezlashtirish bo‘yicha takliflar so‘ragan. Raketani yig‘ish shu yozda boshlanishi, uchirish esa 2027 yil o‘rtalariga mo‘ljallangan. Blue Originning NASA bilan oy shartnomasining umumiy qiymati 3,4 milliard dollarni tashkil qiladi.
Blue Origin asoschisi Jeff Bezos X ijtimoiy tarmog‘ida xodimlar xavfsizligini tasdiqlab, bu kunni “juda og‘ir” deb atadi. U portlash sababini aniqlash hali erta ekanini, ammo kompaniya tezda parvozlarga qaytish uchun hamma narsani tiklashini aytdi.
SpaceX rahbari Ilon Mask raqibiga hamdardlik bildirib, portlashni “o‘ta achinarli” hodisa deb atadi. Kongressmen Mayk Xaridopolos NASA rahbari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralar olib borganini va muhandislar hamda favqulodda xizmatlarga minnatdorchilik bildirdi.
AQSh 2028 yilga qadar astronavtlarni Oyga qo‘ndirish rejasini saqlab qolmoqda, asosiy raqobatchi Xitoyni ortda qoldirish maqsadida. Agentlik aprel oyida Integrity kemasida to‘rt astronavt Oy atrofida parvoz qilgan Artemis II missiyasining muvaffaqiyatiga tayanmoqda.
Source: podrobno.uz