Kambo deb nomlanuvchi qadimiy shifolash marosimi, aslida Amazonka qabilalarining an’anaviy amaliyoti bo‘lib, so‘nggi yillarda G‘arbning “wellness” jamoalarida keng tarqaldi. Biroq bu marosim ilmiy asosga ega emas va bir qancha odamlarning hayotiga zomin bo‘ldi.

2025-yil aprel oyida Buyuk Britaniyadan 40 yoshli wellness murabbiyi va saraton kasalligidan omon qolgan Kristian Trend kambo marosimida qatnashganidan so‘ng vafot etdi. Uning onasi The Telegraph nashriga bergan intervyusida ushbu amaliyotni taqiqlashni talab qildi. Buyuk Britaniyada qurbaqa zaharini sotib olish qonuniy, ammo u litsenziyalangan dori sifatida tan olinmagan.

Kambo marosimi gigant maymun qurbaqasi (Phyllomedusa bicolor) sekretsiyasidan foydalanadi. Bu sekretsiya teridagi kichik kuyishlarga surtiladi. Marosim natijasida odamda qattiq ko‘ngil aynishi, qusish, qon bosimining keskin pasayishi va hattoki yurak muammolari kuzatiladi. Ba’zi hollarda bu o‘limga olib keladi.

So‘nggi yillarda dunyo bo‘ylab kambo bilan bog‘liq kamida 6 ta o‘lim holati qayd etilgan. Jumladan, 2008-yilda Braziliyada 52 yoshli erkak, 2018-yilda Italiyada semizlik va yurak muammolari bo‘lgan erkak, 2019-yilda Avstraliyada 39 yoshli ayol, 2021-yilda yana bir avstraliyalik erkak, 2024-yilda Meksikada 33 yoshli aktrisa va 2025-yilda Buyuk Britaniyada Kristian Trend vafot etgan.

Kambo ko‘plab mamlakatlarda taqiqlangan yoki cheklangan. Braziliya 2004-yilda kambo savdosi va marketingini taqiqlagan. Chili esa importni man etgan. Avstraliya 2021-yilda kamboni zahar sifatida tasniflab, foydalanishni taqiqlagan. AQShda ham noqonuniy bo‘lib, 2025-yil yanvarida AQShning Perudagi elchixonasi fuqarolarini kambodan ogohlantirgan.

Mahalliy ekspertlar, jumladan Yamanava qabilasi rahbari Xoakim Luz, kamboni noto‘g‘ri qo‘llash xavfli ekanligini ta’kidlab, uni faqat an’anaviy shamanlar nazorati ostida qilish kerakligini aytgan. Cureus tibbiy jurnalida chop etilgan tadqiqot kambo amaliyotini qattiqroq tartibga solishni tavsiya qilgan.

Source: www.aljazeera.com