Braziliya noyob yer elementlarining katta zaxiralariga talab ortib bormoqda. Global konchilik gigantlari Braziliyani magnit metallar uchun navbatdagi qudratli markaz va Xitoy hukmronligiga muqobil sifatida ko‘rmoqda.
Braziliyada resurslar uchun yangi shov-shuv boshlandi. Ammo bu safar oltin, qahva yoki kauchuk haqida emas. Diqqat sun’iy intellekt va qayta tiklanadigan energiya davrining oltini — noyob yer elementlariga qaratilgan.
Avstraliyaning Meteoric Resources kompaniyasi bosh direktori Endryu Tanksning so‘zlariga ko‘ra, “dunyodagi navbatdagi yirik noyob yer loyihalari Braziliyada bo‘ladi”. Uning kompaniyasi Minas-Jerais shtatidagi Kaldeyra loyihasiga katta sarmoya kiritmoqda, bu dunyodagi eng yirik ionli gil koni hisoblanadi.
Xalqaro Energetika Agentligi (IEA) ma’lumotlariga ko‘ra, magnit noyob yer elementlariga talab 2015 yildan beri ikki baravar oshgan va 2030 yilgacha yana uchdan birga kengayishi kutilmoqda. Bu elektr transport vositalari va shamol turbinalari kabi texnologiyalarning rivojlanishi bilan bog‘liq.
Braziliya 21 million tonna zaxira bilan Xitoydan keyin ikkinchi o‘rinda turadi. Mamlakatning Milliy Konchilik Agentligida hozirda 2758 ta loyiha ko‘rib chiqilmoqda. 2023-2024 yillarda arizalar soni 1662 taga yetdi, 1975-2020 yillarda esa atigi 250 dan oshgan edi.
Aprel oyida AQShning USA Rare Earths kompaniyasi Braziliyadagi yagona faol noyob yer konini 2,8 milliard dollarga sotib oldi. Kompaniya rahbari Barbara Xemptonning ta’kidlashicha, “Pela Ema koni Osiyodan tashqarida barcha to‘rt magnit noyob yerini yetkazib bera oladigan yagona aktivdir”.
Braziliya hozircha xom ashyoni qayta ishlash o‘rniga eksport qilish bilan cheklanmoqda. IEA ma’lumotlariga ko‘ra, Xitoy global noyob yer qayta ishlash quvvatining 90% dan ortig‘ini va doimiy magnitlar ishlab chiqarishning 95% ini nazorat qiladi.
Meteoric rahbari Tanksning so‘zlariga ko‘ra, Braziliya konchilikda tezda raqobatbardosh bo‘lishi mumkin, ammo ishlab chiqarish uchun vaqt kerak. Braziliya geologik jamiyati ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakat konlarining 73% ionli gil shakllanishidan iborat, bu ularni qazib olishni osonlashtiradi.
Source: www.dw.com