Yevropa Ittifoqi qonunchilari va aʼzo davlatlar vakillari dushanba kuni migratsiya qoidalarini qattiqlashtirish va blokdan tashqarida “qaytarish markazlari” tashkil etishga ruxsat beruvchi yangi kelishuvga prinsipial ravishda erishdilar. Bu qadam noqonuniy migratsiyaga qarshi kayfiyat kuchaygan bir paytda qo‘yildi.
Kelishuv Yevropa Komissiyasi tomonidan o‘tgan yili taklif qilingan bo‘lib, butun blok bo‘ylab o‘ta o‘ng partiyalarning mashhurligi oshib borayotgan bir sharoitda amalga oshirilmoqda. Germaniyaning DPA axborot agentligi xabariga ko‘ra, kelishuv Yevroparlamentdagi o‘ng qanot partiyalari ko‘magida ilgari surilgan, bu esa odatiy hol emas.
Kelishuv 2025-yilda Yevropa Ittifoqiga tartibsiz kelganlar soni 26 foizga kamayib, 2021-yildan beri eng past darajaga tushgan bir paytda qabul qilindi. Biroq Yevropa Ittifoqi rasmiylari muammo hukumatlarning deportatsiya qarorlarini ijro etishdagi qiyinchiliklarda ekanligini ta’kidlamoqda, chunki deportatsiyalarning 30 foizdan kami amalga oshirilmoqda.
Muvaqqat kelishuvga ko‘ra, boshpana so‘rovi rad etilgan, ammo vataniga qaytarib bo‘lmaydigan shaxslar “qaytarish markazlari”ga o‘tkazilishi mumkin. Ushbu markazlarning joylashuvi hozircha oshkor etilmagan. Qonunchilik rad etilgan boshpana izlovchilardan rasmiylar bilan yaqinroq hamkorlik qilishni talab qiladi, aks holda ular deportatsiyagacha qamoqqa olinishi mumkin.
Yangi reja, shuningdek, rasmiylarga qochish xavfi yoki milliy xavfsizlikka tahdid soladigan muhojirlarni 24 oygacha qamoqqa olishga ruxsat beradi. Aksariyat chora-tadbirlar qonun kuchga kirgach darhol qo‘llanila boshlaydi, ba’zi qoidalar esa 12 oydan keyin kuchga kiradi.
Yevropa Ittifoqining migratsiya bo‘yicha komissari Magnus Brunner kelishuvni “Yevropa uyini tartibga keltirish” deb baholadi. O‘ta o‘ng ECR guruhi ham kelishuvni olqishlab, “qaytarishlar davri boshlandi” dedi.
Germaniya va Avstriya mustaqil ravishda “qaytarish markazlari” tashkil etish imkoniyatlarini o‘rganib, ushbu kelishuvni ilgari surgan davlatlar qatorida. Italiya esa Albaniya bilan boshpana izlovchilarni joylashtirish bo‘yicha shartnoma imzolagan, ammo u sudlarda e’tirozga uchragan.
Huquq himoyachilari ushbu chora hukumatlarning muhojirlarni qamoqqa olish va deportatsiya qilish vakolatlarini kengaytirishidan ogohlantirmoqda. Xalqaro Qutqaruv Qo‘mitasi vakili Marta Velanderning ta’kidlashicha, bu “immigratsion reydlarni normallashtirish, Yevropa Ittifoqi hududidan tashqaridagi qamoqxonaga o‘xshash muassasalarda qamoq muddatini uzaytirish va odamlarni ta’qib, qiynoq yoki o‘limga duchor bo‘lishi mumkin bo‘lgan mamlakatlarga deportatsiya qilish xavfini oshiradi”.
Source: www.dw.com