Saudiya Arabistoni va Rossiya o'rtasidagi hamkorlik chuqurlashib borayotgani global neft ta'minotiga ularning birgalikdagi ta'sirini oshirmoqda. Har ikki davlat kuniga 9-10 million barrel neft ishlab chiqaradi va jahon neft ishlab chiqarishining 20 foizdan ortig'ini nazorat qiladi.
Bu ularga, G'arb sanksiyalari va Ukraina urushidan keyin Rossiya neftiga narx cheklovlari hamda Hormuz bo'g'ozi blokadasiga qaramay, ta'minot ustidan sezilarli nazoratni beradi. OPECning eng yirik a'zosi sifatida Saudiya Arabistoni uzoq vaqt davomida rasmiy ittifoqda hukmronlik qilgan va ta'minotni nazorat qilish orqali neft narxlarini barqaror saqlashga harakat qilgan.
Biroq, yillar davomida guruhning kuchi ichki nizolar va AQSh slanets neft ishlab chiqarishining keskin o'sishi tufayli zaiflashdi. Aprel oyida Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) OPECni tark etishini e'lon qildi, bu uzoq muddatda kartelning narx belgilash kuchini susaytiradi.
Shu sababli Saudiya Arabistoni Rossiyaga yaqinlashmoqda. Ikki davlat to'g'ridan-to'g'ri va 2016 yilda tashkil etilgan OPEC+ norasmiy ittifoqi orqali hamkorlik qilmoqda. Rossiya prezidenti Vladimir Putin 2019 va 2023 yillarda Ar-Riyodga tashrif buyurgan, tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov esa Saudiya hamkasbi bilan ko'p marta uchrashgan.
Atlantic Counsil tahlilchisi Mark N. Katzning fikricha, hozirda Rossiya va boshqa Fors ko'rfazidan tashqari neft eksportchilari foyda ko'rmoqda, chunki Eron Hormuz bo'g'ozini samarali blokada qilmoqda. G'arb xaridorlari sanksiyalangan Rossiya neftini sotib olishni oshirishga tayyor, bu esa neft narxining keskin o'sishining oldini oladi.
Rossiya Saudiya Arabistonini 2026 yilgi Sankt-Peterburg xalqaro iqtisodiy forumida (SPIEF) mehmon davlat sifatida taklif qildi. Lavrov bu qarorni ikki davlat o'rtasidagi diplomatik munosabatlar o'rnatilganining 100 yilligi bilan izohladi.
Biroq, Katzning so'zlariga ko'ra, saudiyaliklar Rossiyani investitsiya uchun jozibador davlat deb hisoblamaydi. G'arb, Xitoy va boshqa Osiyo davlatlari infratuzilma, texnologiya va moliya sohasida ancha yaxshi imkoniyatlarni taklif qiladi. Bu esa Donald Trump ma'muriyati tomonidan Amerika biznesi uchun imkoniyat sifatida ko'riladi.
Rossiya-Saudiya ittifoqi asosan neftga qaratilgan bo'lib, ikkala davlat ham global neft talabining o'sishidan mamnun. Biroq, kelishmovchiliklar ham mavjud: Saudiya Arabistoni Rossiyaning Eronga yordamidan norozi, Rossiya esa Ar-Riyodning G'arb sanksiyalariga qo'shilmasligini istaydi. Katzning fikricha, Saudiya Arabistonining Rossiya bilan hamkorligi aslida Vashingtondan ko'proq e'tibor jalb qilish istagi bo'lishi mumkin.
Source: www.dw.com