Tehronning g'arbiy qismidagi Bastan bozorida odatdagidek tiriklik yo'q. Xaridorlar mahsulotlarni qo'llariga olib, narxlarini tekshirib, yana joyiga qo'yishmoqda. 63 yoshli nafaqaxo'r Mashhadi Firuzning so'zlariga ko'ra, bir yil oldin bir kilogramm guruch 1,8 million rial ($1,31) bo'lgan bo'lsa, bugungi kunda 5 million rialdan ($3,63) oshib ketgan. Uning pensiyasi uy xarajatlarining uchdan bir qismini ham qoplamaydi.
46 yoshli uy bekasi Fotima haftada bir marta emas, uch marta bozorga borishga majbur ekanini aytadi. Uning so'zlariga ko'ra, qizil go'sht orzuga aylangan, tovuq go'shti stolda kamdan-kam ko'rinadi va u tuxumlarni birma-bir sanashga majbur. Inflyatsiya endi hammaga birdek ta'sir qilmaydigan zilzila emas, balki kambag'allarni ko'proq qiynaydigan tanlab oluvchi kasallikka o'xshaydi.
Tehron janubidagi Narenj ulgurji bozorida 71 yoshli sotuvchi Mehron inqirozning yana bir tomonini ochib beradi: "40 yillik ish faoliyatimda hech qachon bunday turg'unlikni ko'rmaganman, hatto sanksiyalarning eng og'ir davrlarida ham". Uning so'zlariga ko'ra, sotib olish qobiliyati qulagan va odamlar faqat eng zarur narsalarni xarid qilmoqda. U otasidan meros qolgan do'konni yopib qo'ymaslikka harakat qilmoqda.
Eron Markaziy bankining yangi hisobotiga ko'ra, yillik inflyatsiya darajasi 77,2 foizga yetgan, bu 1942 yildan beri eng yuqori ko'rsatkichdir. Ayrim tovarlar bo'yicha inflyatsiya 113 foizga yetgan. Eron Savdo palatasi rahbari Arman Xaleg'i bu holatni "iqtisodiy bo'ron" deb ataydi va besh omilni sanab o'tadi: imtiyozli valyuta kursining bekor qilinishi, norozilik namoyishlari, urush, ish haqi va energiya narxlarining oshishi, hamda dengiz blokadasi.
Xaleg'ining ta'kidlashicha, urush nafaqat harbiy zarba, balki vahima asosidagi talabni keltirib chiqardi. Odamlar asosiy oziq-ovqat mahsulotlarini to'plashga shoshildi, bu esa narxlarni yanada oshirdi. Dengiz blokadasi esa import jarayonini qiyinlashtirib, muqobil quruqlik yo'llarini qidirishga majbur qildi, bu esa narxlarni yanada oshirdi.
Tehron shimolidagi Tajrish maydonida do'kon egasi Rizo bozor "klinik jihatdan o'lik" ekanini aytadi. Uning so'zlariga ko'ra, odamlar bozorga faqat bepul dam olish uchun kelishadi, lekin hech narsa sotib olmaydilar. 32 yoshli buxgalter Reyhona esa yuzlab odamlarning qo'llari bo'sh holda aylanib yurganini ko'rib, xafa bo'lishini aytadi.
Xususiy universitet o'qituvchisi Mahmudning fikricha, inflyatsiya urush tufayli emas, balki o'nlab yillar davomida neft daromadlariga tayanib yashash natijasida to'plangan tarkibiy kasalliklardan kelib chiqqan. Uning so'zlariga ko'ra, mamlakat yaralarini neft dollarlari bilan yopib kelgan, endi esa behushlikning ta'siri o'tib, barcha dardlar yuzaga chiqdi.
Source: www.aljazeera.com