Stokgolm Tinchlik Tadqiqotlari Instituti (SIPRI) tomonidan e'lon qilingan yangi hisobotda dunyodagi to'qqiz yadroviy davlat o'z arsenalini kengaytirib, qurollanish poygasini tezlashtirayotgani va bu global keskinliklar fonida "yangi xavflar" tug'dirayotgani ta'kidlangan.
Hisobotga ko'ra, 2025-yil yanvar oyiga kelib, yadroviy davlatlar (Xitoy, Fransiya, Hindiston, Isroil, Shimoliy Koreya, Pokiston, Rossiya, Buyuk Britaniya va AQSh) jami 12,187 ta yadro kallagiga ega bo'lgan, ulardan 9,745 tasi harbiy zaxiralarda saqlanmoqda. Taxminan 4,012 kallak raketa va samolyotlarga o'rnatilgan, 2,200 ga yaqini esa yuqori tayyorgarlik holatida, ya'ni bir necha daqiqada uchirilishi mumkin.
Rossiya va AQSh yadroviy qurollarning asosiy qismiga egalik qiladi: harbiy foydalanish uchun mavjud kallaklarning 83 foizi va barcha yadro qurollarining 86 foizi aynan shu ikki davlatga tegishli. SIPRI mutaxassislari bu davlatlarning "keng ko'lamli" modernizatsiya dasturlari kelajakda arsenal hajmi va xilma-xilligini oshirishi mumkinligini ta'kidlamoqda.
Hisobotda Xitoyning yadro arsenali dunyoda uchinchi o'rinda bo'lib, yiliga 600 dan 620 tagacha o'sgan va bu boshqa davlatlarnikidan tezroq sur'at ekanligi qayd etilgan. Buyuk Britaniya arsenali o'tgan yili o'zgarmagan bo'lsa-da, kelajakda o'sishi kutilmoqda. Fransiya esa modernizatsiyani davom ettirib, kallaklar sonini ko'paytirish rejalarini e'lon qilgan va endi arsenal hajmini oshkora qilmasligini ma'lum qilgan.
Hindiston va Pokiston o'zlarining yadro dasturlarini rivojlantirishda davom etmoqda. Isroil noaniqlik siyosatini saqlab qolgan bo'lsa-da, SIPRI uning arsenali taxminan 90 kallakdan iborat deb hisoblaydi. Shimoliy Koreya esa 60 ga yaqin kallakka ega bo'lishi mumkin va "eksponensial" kengayish maqsadini ilgari surmoqda.
SIPRI direktori Karim Haggagning so'zlariga ko'ra, ba'zi dunyo yetakchilari yadro qurollarini dushman davlat hujumidan himoya vositasi sifatida targ'ib qilmoqda, ammo bu yadroviy xavflarni sezilarli darajada oshirishi mumkin. Hisobot mualliflari Sovuq urushdan keyingi global yadro zaxirasining barqaror pasayishi kelgusi yillarda to'xtab, aksincha, yangi qurollarning joylashtirilishi tezlashishi mumkinligini ogohlantirmoqda.
Source: www.aljazeera.com