Birlashgan Millatlar Tashkilotining inson huquqlari bo‘yicha oliy komissari Volker Turk AQShning Kubaga qarshi so‘nggi sanksiyalarini eng keskin tanqidlaridan birini bildirdi.
Turk, Kuba iqtisodiyotiga qo‘yilgan tobora kuchayib borayotgan cheklovlar va ayniqsa bolalar o‘rtasidagi o‘lim ko‘rsatkichlarining oshishi o‘rtasida bog‘liqlik borligini ta’kidladi.
“2026-yil boshidan beri joriy qilingan yoqilg‘i cheklovlari va ekstraterritorial sanksiyalarning kuchayishi birgalikda kubaliklarga, ayniqsa eng zaif qatlamlarga bevosita zarar yetkazmoqda”, dedi Turk.
“Bolalar shifokorlar zarur tibbiy buyumlar va dori-darmonlarga ega bo‘lmagani uchun o‘lmoqda. Bu qabul qilib bo‘lmaydi.”
Uning so‘zlariga ko‘ra, bunday “og‘ir sanksiyalar” xalqaro inson huquqlari huquqining asosiy tamoyillariga zid keladi va ularni “zudlik bilan bekor qilish” kerak.
Turkning izohlari AQSh prezidenti Donald Trampning Kubaga bosimni kuchaytirish bo‘yicha choralariga bevosita javobdir. Yanvar oyidan boshlab Tramp ma’muriyati Kubaning xorijiy neft ta’minotini to‘xtatishga harakat qildi.
Avval Venesueladan neft va mablag‘ yetkazib berish to‘xtatildi. Keyin, 29-yanvarda Tramp Kubani AQSh milliy xavfsizligiga “g‘ayrioddiy va favqulodda tahdid” deb e’lon qiluvchi farmon chiqardi.
Keyingi oylarda sanksiyalar kuchaytirildi: may oyida Kuba Ichki ishlar vazirligi, Milliy politsiya va Razvedka boshqarmasiga qarshi jazo choralari e’lon qilindi.
Bu oyda esa Kuba prezidenti Migel Dias-Kanel va uning oila a’zolariga qarshi sanksiyalar joriy etildi. Sanksiyalar Kubadagi “repressiyalar uchun mas’ul” shaxslarni jazolashga qaratilgan.
Turk Kuba inson huquqlari bo‘yicha vaziyatni tan oldi va “o‘zboshimchalik bilan hibsga olinganlarning barchasini ozod qilishga” chaqirdi.
Biroq u AQSh sanksiyalari bilan bog‘liq o‘limlar sonining ortib borayotganiga ham e’tibor qaratdi. Sanksiyalar nafaqat AQShdagi aktivlarni muzlatib qo‘yadi, balki xorijiy kompaniyalarning sanktsiyalangan sub’ektlar bilan biznes yuritishini taqiqlaydi.
Neft blokadasi elektr uzilishlarining ko‘payishiga olib keldi, jamoat transporti va tibbiy yordam kabi muhim xizmatlar qisqartirildi.
“Kuba tobora izolyatsiyaga uchramoqda”, dedi Turk. “Kompaniyalar ketmoqda. Mamlakatga kamroq aviakompaniyalar uchadi. U xalqaro to‘lov tizimlaridan deyarli uzilgan.”
Turk idorasi sanksiyalarning insoniy xarajatlarini ham ta’kidladi: chaqaloqlar o‘limi darajasi ikki baravar oshib, har 1000 tug‘ilgan chaqaloqqa 9,9 ni tashkil etdi. Bolalar saratoni bilan omon qolish darajasi esa 85 foizdan 65 foizga tushdi.
Mart oyida Kuba hukumati energiya tanqisligi tufayli tibbiy ehtiyojlar qondirilmayotgani haqida ogohlantirgan edi. 96 387 kishi jarrohlik amaliyotini kutayotgani, ulardan 11 193 nafari voyaga yetmaganlar ekani taxmin qilingan.
Turkning so‘zlariga ko‘ra, yozgi jazirama harorati vektor va suv orqali yuqadigan kasalliklarning tarqalish xavfini oshiradi. “Bo‘ronlar mavsumi bu ta’sirni yanada kuchaytiradi. Bu Kuba xalqi uchun ijtimoiy va iqtisodiy tanazzul va azob-uqubatlarning mukammal bo‘ronini yaratadi.”
Tramp Kuba rahbariyatini olib tashlash uchun harbiy harakatlar haqida bir necha bor gapirgan. Yanvar oyidan beri faqat bitta Rossiya neft tankeri orolga yetib kelgan.
Source: www.aljazeera.com