Fransiya va Germaniya oltinchi avlod qiruvchi samolyotini birgalikda ishlab chiqish bo'yicha Future Combat Air System (FCAS) loyihasini to'xtatishga qaror qildi. Fransiya prezidenti Emmanuel Makronning idorasi dushanba kuni loyiha tugatilganini tasdiqladi.
Ushbu qaror Yevropa Ittifoqi davlatlari o'rtasida mudofaa hamkorligini kuchaytirish sa'y-harakatlariga katta zarba bo'ldi. Ayniqsa, AQSh prezidenti Donald Trampning NATO ittifoqchilarini himoya qilishga tayyorligi haqidagi noaniqliklar fonida bu masala muhim ahamiyat kasb etadi.
Taxminan 116 milliard dollarga tushishi kutilgan FCAS loyihasi Fransiyaning Dassault Aviation va Germaniya hamda Ispaniya nomidan ishtirok etgan Airbus o'rtasidagi yetakchilik va nazorat bo'yicha kelishmovchiliklar tufayli barbod bo'ldi. Ikki kompaniya o'rtasidagi raqobat muzokaralarning uzilishiga asosiy sabab bo'lgan.
Makron idorasi boshqa potentsial Yevropa harbiy loyihalarini o'rganishni davom ettirishini ma'lum qildi. Yelisey saroyi bayonotida: "Germaniya hukumati tegishli kompaniyalarga qo'shimcha bosim o'tkazish mumkin emas deb hisobladi", deyiladi.
Loyiha dastlab 2017-yilda boshlangan bo'lib, ikki yildan so'ng Ispaniya qo'shilgan edi. Maqsad 2040-yilga kelib fransuz Rafale va Britaniya, Germaniya va Ispaniya havo kuchlarida xizmat qilayotgan Eurofighter samolyotlarini almashtirish edi. Yangi qiruvchi samolyot bilan birga yangi dronlar va yuqori xavfsizlikdagi jangovar ma'lumotlar buluti ham yaratilishi rejalashtirilgan edi.
Fransiya va Germaniya loyihani saqlab qolish uchun bir necha bor urinishgan. Makron va Germaniya kansleri Fridrix Merts o'tgan haftada bu masalani muhokama qilgan edi. Yevropa Ittifoqi ko'p yillar davomida mudofaa masalalarida hamkorlik qilishda qiynalmoqda, bunga asosan NATOga ta'sir qilish xavotirlari sabab bo'lmoqda.
AQSh rejimining noaniqligi ortib borayotgan bir paytda, blokning muvofiqlashtirilgan xavfsizlik strategiyasini ishlab chiqish chaqiriqlari kuchaymoqda. Trampning Yevropa NATO sheriklarini mudofaaga yetarlicha mablag' ajratmaslikda tanqid qilishi va ularni AQSh harbiy himoyasiga qaramlikni kamaytirishga chaqirishi vaziyatni yanada murakkablashtirmoqda.
Source: www.aljazeera.com