Isroilning G'azo sektoridagi genotsid urushi nafaqat uylar va asosiy xizmatlarni, balki iqtisodiyotni ham vayron qildi. Texnologiya va tadbirkorlik sektori, bir vaqtlar minglab bitiruvchilarga ishsizlik va blokada sharoitida umid bergan soha, eng katta zarar ko'rganlardan biri bo'ldi.
Eng qattiq zarba berilgan muassasalar orasida G'azo shahrining janubi-g'arbidagi Tal al-Hava mahallasida joylashgan UCAS Texnologiya Inkubatori bor. 13 yil oldin tashkil etilgan bu markaz yoshlarning innovatsiya va tadbirkorlik madaniyatini rivojlantirishga qaratilgan edi. 2024-yil avgustida Isroil hujumlari natijasida uning shtab-kvartirasi va inshootlari vayron qilindi.
Inkubator direktori Abdallah al-Tahroviyning so'zlariga ko'ra, markaz 500 dan ortiq yosh texnolog mutaxassisni qo'llab-quvvatlagan va axborot texnologiyalari, oziq-ovqat ishlab chiqarish, savdo va ijodiy sanoat sohalarida o'nlab loyihalarni amalga oshirgan. Urushdan oldin inkubatorda 13 ta ixtisoslashtirilgan ob'ekt, jumladan, o'quv zallari, media studiyalari va kovorking maydonlari mavjud edi.
Bugungi kunda bu ekotizim butunlay yo'q qilingan. Shtab-kvartira va 20 dan ortiq laboratoriyalar vayron bo'lgan, bir qancha xodimlar va ishtirokchilar o'ldirilgan yoki qamoqqa olingan. Inkubator tomonidan o'tkazilgan dastlabki baholash 100 ta startapning 90 foizi yo'q qilinganini ko'rsatdi.
Al-Tahroviy: "Biz nafaqat infratuzilmani, balki so'nggi yillarda ishimizning asosini tashkil etgan inson kapitalining bir qismini yo'qotdik", dedi. Yo'qotishlarga qaramay, inkubator tiklanish rejasini ishga tushirdi va birinchi bosqichda 100 dan ortiq benefitsiarni qamrab olishni maqsad qilgan.
Inson kapitalining yo'qotilishi halokatli bo'ldi va inson huquqlari kuzatuvchilarining fikriga ko'ra, ataylab qilingan. Isroil armiyasi genotsid kampaniyasi davomida o'nlab dasturchilar, IT mutaxassislari va kompyuter muhandislarini nishonga olgan. Euro-Med Monitor ma'lumotlariga ko'ra, Isroil harbiylari yuzlab ziyolilar va mutaxassislarni o'ldirgan.
Urushdan oldin G'azoda 65 ga yaqin texnologiya kompaniyasi faoliyat yuritgan. Euro-Medning hisob-kitoblariga ko'ra, dasturlash va IT kompaniyalarining shtab-kvartiralari deyarli butunlay vayron qilingan, oltita biznes inkubatori zarar ko'rgan va barcha universitet texnologiya markazlari yopilgan. Huquq guruhi bu jinoyatlar G'azoni yashashga yaroqsiz qilish siyosatining bir qismi ekanligini ta'kidladi.
UCAS inkubatori o'z faoliyatini davom ettirmoqda va hozirda G'azo shahridagi ijaraga olingan joydan ishlaydi. "e-Lancer" loyihasi rahbari Muhammad al-Safadiyning ta'kidlashicha, moddiy yo'qotishlar yuzlab yosh mutaxassislarning martabasini izdan chiqargan. Shunga qaramay, loyiha o'quv dasturlarini saqlab qolishga harakat qilmoqda.
Inkubatorning roli texnologiyadan tashqariga chiqadi. UCAS yetimlar instituti bilan hamkorlikda urushda otasini yo'qotgan qizlarni qo'llab-quvvatlash loyihasini amalga oshirmoqda. Moda dizayni va san'at koordinatori Amina Hammuning so'zlariga ko'ra, loyiha ishtirokchilarni tikuvchilik va dizayn bo'yicha o'qitadi va ularga ish topishga yordam beradi.
Vayronalar va iqtidorlarning ketishi sharoitida UCAS inkubatori G'azoning innovatsion ekotizimini saqlab qolishga harakat qilmoqda. Tashkilotchilar uchun qayta qurish nafaqat toshlarni, balki odamlarni tiklash va yoshlarga o'z kelajagini shakllantirish imkoniyatini berishni anglatadi.
Source: www.aljazeera.com