Al Jazeera ochiq manba bo'limi tomonidan tahlil qilingan yangi sun'iy yo'ldosh tasvirlari Livandagi qadimiy Tir shahrida keng ko'lamli vayronagarchiliklarni ko'rsatmoqda. 2026 yil 4 yanvar va 4 iyun kunlari olingan tasvirlar fuqarolik bloklarining ataylab buldozer bilan tekislanganini va ko'p qavatli turar-joy majmualari vayronalar maydoniga aylantirilganini ko'rsatadi.
Isroil G'azodagiga o'xshash "Sariq chiziq" siyosatini joriy qilib, chegara bo'ylab 10 km chuqurlikdagi bufer zonasi yaratdi. Livanlik aholiga harbiy zonaga qaytish qat'iyan man etilgan. Chegara chizig'idan atigi 11 km uzoqlikda joylashgan, 5000 yillik tarixga ega Tir shahri harbiy eskalatsiyaning oldingi chizig'ida qoldi.
Janubiy Livandagi fuqaro muhofazasi xabariga ko'ra, Tir tumanidagi Tayr Debba shaharchasiga so'nggi zarbalar natijasida kamida 6 kishi halok bo'lgan. Bu AQSh vositachiligidagi sulh amalda bo'lishiga qaramay, bir kun oldin 20 kishining o'ldirilgani va o'nlab kishilarning yaralanganidan keyin sodir bo'ldi. 2 martdan beri Isroil harbiy hujumida 3600 dan ortiq kishi halok bo'lgan va 1,2 million kishi ko'chirilgan.
Tir munitsipaliteti ma'lumotlariga ko'ra, fuqarolik infratuzilmasiga katta zarar yetkazilgan. Vayronagarchiliklar shaharning turli kvartallariga tarqalgan. Harbiy kampaniya 2006 yilgi urushning vayronkor naqshlarini takrorlaydi: butun mahallalarning tekislanishi, ko'plab qurbonlar va ommaviy ko'chishlar.
Isroilning G'azodagi genotsid urushida 73 000 ga yaqin kishi halok bo'lgan, binolarning 80 foizi shikastlangan yoki vayron qilingan. Zarar Tirning YuNESKO Jahon merosi ro'yxatiga kiritilgan arxeologik hududiga ham yetgan. 2024 yil noyabrida ushbu hududga "kuchaytirilgan himoya" maqomi berilgan edi.
Livan Madaniyat vazirligi hujumlarni qoralab, qadimiy shaharni himoya qilish xalqaro majburiyat ekanini ta'kidladi. Shuningdek, Tir Islom universiteti yaqinidagi havo hujumlari natijasida talaba yo'qotishlari va fuqarolik transport vositalariga zarar yetgan. Falastinlik qochqinlar lageri el-Bussda bir nechta binolar vayron qilingan, maktab jiddiy shikastlangan.
UNRWA ma'lumotlariga ko'ra, Tir tumanidagi uchta rasmiy lagerda (Rashidieh, el-Buss va Burj Shemali) yashovchi 28 000 qochqinning uchdan bir qismi bombardimon tufayli qochib ketgan. Tirning 60 000 aholisining 8 foizi so'nggi harbiy ogohlantirishlardan keyin 48 soat ichida shaharni tark etgan. Shahar ilgari 19 000 ichki ko'chirilgan kishini qabul qilgan edi.
Source: www.aljazeera.com