Nigeriya Janubiy Afrikadagi migrantlarga qarshi kayfiyat kuchayganidan so‘ng o‘z fuqarolarini vatanga qaytarishni boshladi. 268 nafar nigeriyalikni olib ketgan samolyot Lagosga qo‘ndi. Ushbu yo‘lovchilar Janubiy Afrikadagi Nigeriya konsulligida repatriatsiya uchun ro‘yxatdan o‘tgan 1000 ga yaqin kishining bir qismidir.
Gana, Zimbabve va Malavi allaqachon evakuatsiyalarni amalga oshirgan. Buning sababi – ba’zi faollar tomonidan 30 iyunga qadar hujjatsiz migrantlarni mamlakatni tark etish talabidir. 1994-yilda oq tanli ozchilik hukmronligi tugaganidan so‘ng ko‘plab afrikaliklar yaxshi hayot umidida Janubiy Afrikaga ko‘chib kelgan edi.
Biroq, Janubiy Afrikada ishsizlik darajasi 30% dan oshgani sababli migrantlarga qarshi kayfiyat kuchaygan. Yirik shaharlarda norozilik namoyishlari o‘tkazilmoqda va ksenofobik hujumlar sodir etilmoqda. Yo‘lovchilardan biri, 1998-yildan beri Janubiy Afrikada yashagan Jastin, BBCga bergan intervyusida: “Meni taksida hujum qilishdi, telefonim va narsalarimni tashlab qochdim. Ular bizni haqorat qilishadi va ‘bu mamlakatni tark et’ deyishadi”, dedi.
Lagosga qo‘ngan sartarosh va uch farzand onasi Chinve Osuala avvalgi ksenofobik to‘lqinlarda zo‘ravonlikka uchraganini aytdi: “Menga biznes binomda hujum qilishdi, politsiya yordam berdi. Bolalar qo‘rqib ketgani uchun qaytib keldim”. Biroq u Janubiy Afrikadagi do‘stlarini sog‘inishini ta’kidladi: “Ularning hammasi ham ksenofob emas, sizni chin dildan sevadigan odamlar bor”.
Nigeriya Diaspora Komissiyasi rahbari Abike Dabiri-Ereva qaytganlarga favqulodda vaziyat agentligi yordam berishini, ular 100 000 nayradan ortiq moliyaviy yordam va mobil aloqa krediti olganini aytdi. Janubiy Afrikadagi ksenofobik zo‘ravonlik natijasida o‘lganlar soni haqida rasmiy ma’lumot yo‘q. Politsiya G‘arbiy Keypda ikki mozambiklik erkak o‘ldirilganini, ammo sababini aytmagan.
Nigeriyaning Janubiy Afrikadagi Bosh konsuli Ninikanwa Okey-Uche migrantlar mamlakat aholisining 10% dan kamini tashkil etishini va “ta’lim, sog‘liqni saqlash, politsiya, ishsizlikdagi buzilgan tizimlar uchun aybdor emasligini” aytdi. U Janubiy Afrika hukumatini ksenofobik hujumlarni targ‘ib qiluvchilarga qarshi chora ko‘rishga chaqirdi: “Ko‘chada hibslarni ko‘rishimiz kerak. Ular saylovda qatnashmoqda”.
Janubiy Afrika noyabr oyida mahalliy saylovlar o‘tkazadi va tahlilchilar migratsiya asosiy saylov mavzusiga aylanganini ta’kidlamoqda. Prezident Kiril Ramafoza noqonuniy migratsiyaga qarshi choralarni e’lon qildi: hujjatsiz ishchilarni ishga olgan ish beruvchilarni qamoqqa tashlash, deportatsiyalarni tezlashtirish uchun maxsus sudlar tashkil etish va biometrik ma’lumotlar bazasini yaratish. U janubiy afrikaliklarni qonunni o‘z qo‘liga olishdan ogohlantirdi.
Source: www.bbc.com