G‘azo shahri markazidagi chang yo‘l bo‘ylab, axlatxona yonida kichik norasmiy bozor joylashgan. U yerda sotuvchilar quritilgan moloxiya barglari va bir necha quti tamaki namoyish qilmoqda.

Moloxiya — jut o‘simligining barglari — odatda qalin sho‘rva tayyorlash uchun ishlatiladi. Ammo bu yerda u “moloxiya sigaretasi” tayyorlash uchun qo‘llaniladi.

27 yoshli Alaa Jundiya, olti yildan beri chekuvchi, urush va narxlarning keskin oshishi uning odatlarini qanday o‘zgartirganini aytadi: “Bir tamaki sigaretasi hozir 100 shekel ($34) turadi… bu aqldan ozish.”

Ikki farzandning otasi bo‘lgan Alaa, urush boshida duradgorlik ishini yo‘qotgan va sigaret qutilari uning uchun haddan tashqari qimmatga aylangan: “Urushdan oldin har xil tamaki turlarini sinab ko‘rganmiz. Endi esa qo‘limizga tushgan narsani quritib, o‘rab chekyapmiz.”

G‘azo sog‘liqni saqlash vazirligining rasmiy tasdig‘i bo‘lmasa-da, nafas olish va yurak bo‘limlaridagi shifokorlar moloxiya sigaretalarini chekish bilan bog‘liq bo‘g‘ilish, nafas qisilishi va yuz rangining o‘zgarishi holatlarini qayd etgan.

Quloq, burun va tomoq mutaxassisi doktor Ahmad Sa’id al-Jadba, moloxiyani yoqish an’anaviy tamakidan ham xavfliroq bo‘lishi mumkinligini ogohlantiradi: “Bu moddalar yonganda, uglerod oksidi va smola kabi zaharli gazlar chiqaradi.”

Alaa nikotin bilan bog‘liq yomon tajribaga ega: bir marta terisiga suyuq nikotin tegib, kuchli tirnash va to‘rt soat davom etgan hushsizlikka sabab bo‘lgan.

36 yoshli Abdul Karim Xeles, Shujayyadan, ko‘chirilgan va hozir G‘azoning g‘arbiy qismida tamaki sotadi: “Nikotinni xom holda o‘tlar bilan ishlatish xavfli… bu zaharli modda va o‘limga olib kelishi mumkin.”

40 yoshli Hassan Hujan, 2017 yildan beri chekuvchi, moloxiya sigaretalarini sotib oladi: “Har kuni ertalab nafas qisilishi va ko‘kragimda qora balg‘am bilan uyg‘onaman. Vaziyatim bo‘g‘uvchi.”

U to‘rt farzandini zo‘rg‘a boqa olishini, Shujayyadagi uyini yo‘qotganini va hozir chodirda juda og‘ir sharoitda yashayotganini aytadi.

Source: www.aljazeera.com