Birlashgan Millatlar Tashkiloti maʼlumotlariga ko‘ra, 2026-yilning dastlabki besh oyida Sudan fuqarolariga qarshi dron hujumlari natijasida 1000 dan ortiq kishi halok bo‘ldi.
BMT Inson huquqlari bo‘yicha Oliy komissari Volker Turk Jenevada Inson huquqlari kengashidagi nutqida mamlakatdagi shafqatsiz fuqarolar urushida dronlardan foydalanish keskin oshganini taʼkidladi.
“Sudanda dahshatli mojaro kengayib, avj oldi, bu dron urushidan foydalanishning keskin o‘sishi bilan ajralib turadi”, dedi Turk.
BMT maʼlumotlariga ko‘ra, joriy yilning birinchi besh oyida 1000 dan ortiq tinch aholi halok bo‘lgan, shuningdek, zo‘rlashni o‘z ichiga olgan jinsiy zo‘ravonlik holatlari “keng tarqalgan”.
Urush 2023-yil aprelida Sudan armiyasi rahbari Abdel Fattah al-Burxon va tezkor qo‘llab-quvvatlash kuchlari qo‘mondoni Muhammad Hamdan Dagalo o‘rtasidagi raqobat qurolli to‘qnashuvga aylanganda boshlangan. Mojaro poytaxt Xartumdan mamlakatning ko‘plab hududlariga tarqaldi.
BMT maʼlumotlariga ko‘ra, uch yillik uzluksiz zo‘ravonlikdan so‘ng Sudan dunyodagi eng yirik gumanitar va ko‘chish inqiroziga aylandi. Hozirda 13,6 million kishi ko‘chirilgan, 20 milliondan ortiq kishi tibbiy yordamga muhtoj va 21 million kishi oziq-ovqatga “umidsiz” ehtiyoj sezmoqda.
Umumiy o‘lim soni bo‘yicha maʼlumotlar turlicha. ACLED maʼlumotlariga ko‘ra, 56 000 ga yaqin kishi halok bo‘lgan. Boshqa hisob-kitoblarga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 150 000 yoki undan yuqori.
Inson huquqlari guruhlari va BMTga ko‘ra, janglar ommaviy zo‘rlash va etnik sabablarga ko‘ra o‘ldirishlarni o‘z ichiga olgan, bu urush jinoyatlari va insoniyatga qarshi jinoyatlar hisoblanadi.
Inqiroz yaxshilanish belgilarini ko‘rsatmayapti, ikkala tomon taktikani tezda moslashtirib, dronlarga tobora ko‘proq tayanmoqda. Iyun oyida ACLED Sudan urushi so‘nggi yil ichida dronlar hukmronlik qiladigan mojaroga aylanganini aytdi.
“Ikkala tomon ham raqibning o‘zgaruvchan texnologiyalari va taktikasiga qarshi kurashda tinimsiz poygada, hatto dronlarning dronlarga qarshi jangigacha”, dedi guruh.
Bu tendentsiya urushda avtomatlashtirishning ortib borayotgan roli va avtonom qurol tizimlarini tartibga soluvchi xalqaro qoidalarni kuchaytirish zarurati haqida xavotirlarni kuchaytirdi. “Avtonom qurollar vahshiy jinoyatlar uchun litsenziya bo‘la olmaydi”, dedi Turk.
Source: www.aljazeera.com