Isroil tashqi ishlar vaziri Gideon Saar bu hafta Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat boshlig‘i Kaya Kallas bilan aloqalarni to‘xtatishini ma’lum qildi. Bunga sabab Kallasning Isroilning falastinliklarga nisbatan siyosatini Janubiy Afrikaning sobiq aparteid tizimiga o‘xshatgani haqidagi xabarlar bo‘ldi.
Yevropa nashri Euractiv ma’lumotlariga ko‘ra, Kallas may oyida Meksika rasmiylari bilan yuqori darajadagi muzokaralarda Isroilning G‘azo va ishg‘ol qilingan G‘arbiy Sohildagi siyosatini aparteidga qiyoslagan. Bu haqda nashr nomi oshkor etilmagan manbalarga tayanib xabar berdi.
Saar X’dagi postida Kallasni “qon bo‘htoni” tarqatishda ayblab, bu izohlar qaytarib olinmaguncha u bilan barcha aloqalarni uzishini aytdi. Kallas javoban Yevropa Ittifoqining muloqotga sodiqligini ta’kidladi, ammo xabarlarni rad etmadi. Saar bu sukunatni “o‘z-o‘zidan gapiruvchi” deb baholadi.
Bu mojaro Isroilga qarshi xalqaro sudlarda genotsid va urush jinoyatlari bo‘yicha ish yuritilayotgan bir paytda yuz berdi. Tahlilchilarning fikricha, Kallasning izohlari ramziy ahamiyatga ega, chunki Yevropa Ittifoqi a’zo davlatlari o‘rtasida chuqur kelishmovchiliklar mavjud.
Yevropa tashqi siyosat kengashining Berlinlik tahlilchisi Nele Andersning so‘zlariga ko‘ra, bu voqea Kallas va Yevropa tashqi harakat xizmatining chetda qolayotganini ko‘rsatadi. Ular a’zo davlatlar va Yevropa komissiyasi o‘rtasida qolib ketgan.
Irlandiya bosh vaziri Maykl Martin Yevropa Ittifoqining Isroilga qarshi keskin choralar ko‘rmaganini tanqid qilib, “Yevropaning ishonchliligi xalqaro huquq buzilishiga qarshi kuchli pozitsiya egallamaslik tufayli zaiflashmoqda” dedi. U Saarning Kallas bilan aloqalarni uzish qarorini “qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atadi.
Yevropa Ittifoqi Isroilga qarshi sanksiyalar joriy etishda bir ovozdanlikka erisha olmadi. Germaniya, Italiya, Vengriya va Chexiya kabi davlatlar qarshiligi tufayli Isroil bilan assotsiatsiya kelishuvini to‘xtatish taklifi ham muvaffaqiyatsizlikka uchradi.
Germaniya kansleri Fridrix Merts Kallasning izohlarini qo‘llab-quvvatlamay, “Men bu so‘zlarni aniq baham ko‘rmayman” dedi. Germaniya Bundestagi tashqi ishlar qo‘mitasi raisi Armin Lashet esa bu izohlarni “antisemitik portlashlar” deb atadi.
London King‘s kolleji xalqaro munosabatlar o‘qituvchisi Feliks Berenskotterning fikricha, bu mojaro Isroilning Yevropa Ittifoqi ichki munozaralariga aralashuvi sifatida ko‘rilishi mumkin. U Kallasning izohlari qanday sizdirilganini so‘rash kerakligini ta’kidladi.
Source: www.aljazeera.com