2024-yil iyul oyida Buyuk Britaniya Bosh vaziri bo‘lgan Keyr Starmer Afrikaga nisbatan yangi sheriklikni va’da qilgan edi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu munosabatlar paternalizmdan emas, balki investitsiya va uzoq muddatli hamkorlikka asoslangan bo‘lishi kerak edi.
Biroq, ikki yildan kamroq vaqt o‘tgach, 2026-yil iyun oyida Starmer isteʼfoga chiqdi. Bu Afrikadagi ko‘plab davlatlarda Buyuk Britaniyaning siyosiy tsikllardan tashqarida ham majburiyatlarini bajarish qobiliyatiga shubha uyg‘otdi.
Starmerning bosh vazirlik davrining dastlabki oylarida Afrika bilan aloqalar faollashdi. Janubiy Afrika Respublikasi asosiy eʼtibor markaziga aylandi. Buyuk Britaniya G20 sammitida qatnashdi, yuqori darajadagi tashriflar va ikki tomonlama muzokaralar o‘tkazildi. Savdo, infratuzilma va innovatsiyalar muhokama qilindi.
2026-yil mart oyida Nigeriya prezidenti Bola Tinubu Buyuk Britaniyaga ikki kunlik tashrif buyurdi. U qirol Charlz III tomonidan qabul qilindi va Nigeriya portlarini modernizatsiya qilish hamda islomiy isyonchilarga qarshi kurashda hamkorlikni kuchaytirish bo‘yicha iqtisodiy sheriklik shartnomasini imzoladi.
Ammo eʼlonlar ortida amalga oshirish orqada qoldi. Ko‘plab tashabbuslar o‘lchanadigan natijalarga erisha olmadi. Ichki qayta tashkillashtirishlar diqqatni susaytirdi. Rossiyaning Ukrainadagi urushi va Yaqin Sharqdagi mojarolar Afrikani strategik ustuvorlikdan chiqarib yubordi.
Fiskal haqiqat ham o‘z taʼsirini ko‘rsatdi. Buyuk Britaniya xalqaro rivojlanish xarajatlarini qisqartirdi: 2020-yilda yalpi milliy daromadning 0,7 foizidan 0,5 foizga tushirildi, 2027-yilga borib esa 0,3 foizga tushishi kutilmoqda. Bu mudofaa xarajatlarini oshirish uchun qilingan.
Iqtisodiy turg‘unlik sharoitida Buyuk Britaniya Yevropa Ittifoqi va Fors ko‘rfazi davlatlari bilan aloqalarni chuqurlashtirishga o‘tdi, bu yerda savdo daromadlari tezroq amalga oshishi mumkin edi. Afrika esa ikkinchi o‘ringa tushib qoldi.
Starmerning ketishi noaniqlik va imkoniyatlarni keltirib chiqardi. Bir tomondan, bu davom etayotgan tashabbuslarni buzadi va ishonchni susaytiradi. Boshqa tomondan, yangi bosh vazir Afrikaga nisbatan aniqroq va realistik strategiyani belgilash imkoniyatiga ega.
Buyuk Britaniyaning G20dagi raisligi energiya o‘tish, qarzni engillashtirish va tanqidiy minerallar kabi masalalarda sinov bo‘ladi. Agar yangi hukumat Afrikaga jiddiy va izchil munosabatda bo‘lishni tanlasa, bu munosabatlarning yangi bobini boshlashi mumkin.
Source: www.dw.com