Turkiya poytaxti Anqara 7-8 iyul kunlari bo‘lib o‘tadigan NATO sammitiga tayyorgarlik ko‘rmoqda. Ushbu yuqori darajadagi uchrashuv xalqaro keskinliklar, jumladan AQSh prezidenti Donald Trampning transatlantik xavfsizlik ittifoqiga qarshi bayonotlari fonida o‘tmoqda.
Sammit Turkiya uchun alohida ahamiyatga ega, chunki mamlakat NATOning ikkinchi eng katta armiyasiga ega va uning janubi-sharqiy qanotida markaziy rol o‘ynaydi. Shuningdek, bu amaldagi AQSh prezidentining 2009-yilda Barak Obamadan keyin Turkiyaga 17 yil ichidagi ilk tashrifidir.
Biroq, tayyorgarliklar hibslar to‘lqini soyasida qoldi. Ommaviy axborot vositalariga ko‘ra, so‘nggi kunlarda jami 225 kishi hibsga olingan. Ulardan 178 nafari tergov hibsxonasida qolmoqda. Ular orasida inson huquqlari va ekologik faollar, jurnalistlar bor. Anqarada ikki haftalik yig‘ilishlar taqiqi ham joriy etilgan.
Turkiya prokurorlari bu qatag‘onni terrorchi tashkilotlarga oid tergovlar bilan oqlaydi. Ularning so‘zlariga ko‘ra, maqsad tashkilotlarning Turkiya bo‘ylab faoliyatini ochib berishdir.
Hibsga olinganlar orasida TEMA jamg‘armasining Anqaradagi vakili Nevzat O‘zer, iqtisodchi Emel Memish Parmaksiz va LGBTQ portali Kaos GL bosh muharriri Yildiz Tar bor. Advokatlar Semra Demir va Kurshat Bafra ham qurolli terrorchi tashkilotga aloqadorlikda ayblanib, hibsga olingan.
Ayblanuvchilarning bir qismi taqiqlangan Turkiya Kommunistik partiyasi/Marksistik-Leninist bilan aloqalar borasida so‘roq qilingan. Ular ayblovlarni rad etgan, ba’zilari esa guruh haqida hatto bilmasligini aytgan.
Siyosatshunos Berk Esen bu harakatni tushunish qiyinligini ta’kidlaydi. Uning fikricha, sammit oldidan ijobiy sarlavhalar kutayotgan hukumat faqat o‘z manfaatlariga ziyon yetkazadi. Shu bilan birga, u Turkiyadagi avvalgi NATO sammitlari oldidan chap qanot vakillarining hibsga olinishi kabi tanish naqshni eslatadi.
Esenning ta’kidlashicha, bu harakat AQShga ham signal bo‘lishi mumkin. Bu safar qatag‘on norozilik namoyishlarini rejalashtirishda gumon qilingan shaxslarga qaratilgan. “Hibsga olinganlarning ko‘pchiligi siyosiy aloqalarga ega emas”, deydi Esen.
Human Rights Watch tashkiloti ham keskin tanqid bilan chiqdi. Tashkilotning Yevropa va Markaziy Osiyo bo‘yicha direktor o‘rinbosari Benjamin Uord: “Terrorizm qonunlarini NATO sammiti oldidan ommaviy hibslar va odamlarni jim qilish uchun suiiste’mol qilish ittifoqning asosiy qadriyatlariga ziddir”, dedi. U Turkiyaning “NATO ittifoqchilari hukumatni yo‘nalishini o‘zgartirishga undash uchun o‘z ta’siridan foydalanishi kerak” deb qo‘shimcha qildi.
Source: www.dw.com