2026 yilgi Jahon chempionati nafaqat futbol mahorati, balki milliy o‘zlikning murakkab va ziddiyatli tabiatini ham namoyish etdi. Turnir davomida ko‘plab jamoalar tarkibida immigrant oilalardan kelgan futbolchilarning ko‘pligi milliy identifikatsiya masalasini yana bir bor kun tartibiga olib chiqdi.
Marokash terma jamoasining 26 nafar futbolchisidan 19 nafari mamlakatdan tashqarida tug‘ilgan, aksariyati Ispaniya va Fransiyada. Bu holat ikki fuqarolik, sodiqlik, diaspora va mustamlakachilik merosi haqida chuqur savollar tug‘dirdi.
AQSh, Kanada, Fransiya, Angliya, Germaniya, Belgiya, Niderlandiya va Avstraliya terma jamoalarida immigrant oilalardan kelgan futbolchilar sezilarli darajada. Ayni paytda Shimoliy Amerika va Yevropada millatchilik kayfiyati kuchaygan bir davrda, ko‘p millatli jamoalar dunyo miqyosidagi eng yirik sport maydonida mamlakatni himoya qilmoqda.
Niderlandiya Marokashga penaltilar seriyasida yutqazganidan so‘ng, uch qora tanli gollandiyalik futbolchi onlayn irqiy haqoratlarga uchradi. Bu hodisa milliy o‘zlikdagi ziddiyatni ochib berdi: ozchilik futbolchilari muvaffaqiyat qozonganda millatning bir qismi sifatida qabul qilinadi, ammo muvaffaqiyatsizlikka uchraganda begona sifatida ko‘riladi.
Turnirning asosiy mezbon davlati AQShda prezident Donald Trampning siyosati oq tanlilarning noroziligi va immigratsiyaga qarshi kun tartibi bilan belgilangan. Tramp ma'muriyati qochqinlar dasturini to‘xtatib, asosan oq tanli afrikanerlarni qabul qilishni birinchi o‘ringa qo‘ydi, shu bilan birga oq tanli bo‘lmagan qochqinlarni chetlab o‘tdi.
2025 yilda ICE 400 mingga yaqin immigrantni hibsga olib, ko‘pchiligini deportatsiya qildi. Iyun oyi oxirida besh kun ichida 10 ming immigrant hibsga olindi. Bu keng ko‘lamli repressiyalar Jahon chempionati inklyuzivlikdan ko‘ra istisno qilish bilan belgilanishi haqida xavotirlarni kuchaytirdi.
120 dan ortiq huquq himoyasi tashkilotlari, jumladan Amnesty International, NAACP va ACLU, turnir oldidan sayohat bo‘yicha ogohlantirish e'lon qildi. Tramp ma'muriyati somalilik hakam Omar Abdulkadir Artanga kirishni rad etdi, Eron terma jamoasiga qattiq cheklovlar qo‘ydi va Iroq hujumchisi Aymen Husaynni AQShga kelganda yetti soat ushlab turdi.
AQSh terma jamoasining olti a'zosi mamlakatdan tashqarida tug‘ilgan, yarmidan ko‘pi ikki fuqarolikka ega. Oq tanli amerikalik muxlislar orasida Tramp tarafdorlari bo‘lishi mumkin. Bu yerda oq tanlilarning noroziligiga asoslangan siyosiy harakat a'zolarining immigrant oilalardan kelgan futbolchilardan tashkil topgan terma jamoani qo‘llab-quvvatlashi ajoyib istehzodir.
2026 yilgi Jahon chempionati, ehtimol, milliy o‘zlikning millatchilar tasavvur qilganidek qat'iy va sodda emasligini ko‘rsatdi. Turnirning eng muhim saboqlaridan biri futbol mahoratidan ko‘ra, milliy identifikatsiyaning murakkabligi haqida bo‘lishi mumkin.
Source: www.aljazeera.com