Yevropada yana bir yozgi jazirama va o‘rmon yong‘inlari haqida ogohlantirishlar fonida, Avstraliyadan olib kelingan evkalipt daraxti butun dunyoda yangi tanqidlarga uchramoqda.

Har yili 400 000 dan ortiq sayyoh Galisiyadagi Santyago de Kompostela ziyorat yo‘lidan o‘tadi. Ammo marshrut atrofidagi o‘rmonlarning katta qismi endi mahalliy emas: mahalliy eman va kashtan o‘rnini evkalipt egallagan.

Bu o‘zgarish faqat Galisiyaga xos emas. Tez o‘sishi va yuqori daromadliligi tufayli qog‘oz va yog‘och sanoati tomonidan qadrlanadigan evkaliptning keng monokulturalari Braziliya, Chili, Kaliforniya, Hindiston va Janubiy Afrikada ekilgan.

Global miqyosda evkalipt plantatsiyalari 90 dan ortiq mamlakatda 22 million gektarni egallaydi. Biroq, olimlarning fikricha, bu daraxtlar juda yonuvchan bo‘lib, ularning soyabonlari ostida haddan tashqari yong‘in xavfi yashiringan.

Tadqiqotchilarning ta’kidlashicha, evkalipt o‘zi yong‘in chiqarmasa-da, u boshlangan yong‘inni sezilarli darajada kuchaytiradi. Yangi Zelandiyadagi Linkoln universitetidan Tim Karranga ko‘ra, evkalipt barglari tarkibida juda yonuvchan moylar mavjud va po‘stloq bo‘laklari yonib, uchqunlarga aylanishi mumkin.

Galisiyadagi plantatsiyalar 1970-yillarda boshlangan, ammo 1992-yildagi o‘rmon xo‘jaligi rejasidan keyin nazoratsiz kengaygan. Hozirda evkalipt bilan qoplangan maydon yarim million gektarga yetgan. Mintaqaviy hukumat yangi plantatsiyalarga moratoriy joriy qilgan bo‘lsa-da, faollar qonun buzilishlari davom etayotganini aytishmoqda.

Iqtisodiy foyda (2024-yilda 167 million yevro) va yong‘in xavfi o‘rtasidagi muvozanat tobora muhimlashmoqda. Mahalliy faollar “De-Eucalyptus Brigades” guruhini tashkil etib, evkaliptni olib tashlash va mahalliy daraxtlarni qayta tiklash bilan shug‘ullanmoqda.

Source: www.dw.com