2011 yil iyul oyida Janubiy Sudan dunyodagi eng yosh davlatga aylandi. O'shanda saylovchilarning 99 foizi Sudan mustaqilligini qo'llab-quvvatlagan edi. Ammo 15 yil o'tib, mustaqillik bilan bog'liq asosiy va'dalar bajarilmagan.

Janubiy Sudan hali ham dunyodagi eng mo'rt davlatlardan biri bo'lib qolmoqda. Neft hukumat daromadining qariyb 90 foizini ta'minlaydi, ammo mamlakat chuqur tengsizlik va zo'ravonlikdan azob chekmoqda: aholining 82 foizi qashshoqlik chegarasidan pastda yashaydi. Raqib guruhlar o'rtasidagi siyosiy kurashlar yosh davlatni doimiy mojaroga olib keldi.

Mustaqillikdan beri hech qachon saylov o'tkazilmagan, millionlab odamlar ko'chirilgan va mamlakat iqtisodiyoti o'zi ajralib chiqqan Sudan orqali o'tadigan quvurlarga bog'liq.

Sirakuz universiteti professori Jok Madut Jokning so'zlariga ko'ra, Janubiy Sudan hozirda "bajarilmagan va'dadir". Uning ta'kidlashicha, odamlar o'z hukumatini javobgarlikka tortish uchun siyosiy o'tish imkoniyatlariga umid qilmoqda.

Mamlakat texnik jihatdan 2018 yilgi tinchlik kelishuvi asosida tuzilgan o'tish davri birlik hukumati tomonidan boshqariladi. Ammo tinchlik mo'rt bo'lib qolmoqda. Jonglei, Yuqori Nil, Unity va Equatoria shtatlarida zo'ravonlik davom etmoqda.

Mustaqillikdan beri bir necha marta rejalashtirilgan saylovlar yana kechiktirildi. Eng so'nggi ovoz berish 2026 yil oxiriga mo'ljallangan.

2011 va 2026 yillar oralig'ida Janubiy Sudanda 13 256 hujum qayd etilgan, bu yiliga o'rtacha 883 hujum yoki kuniga ikki martadan ko'proqni tashkil qiladi.

Ochlik kuchaymoqda: 2026 yil aprel-iyul oylarida 7,8 million kishi oziq-ovqat xavfsizligining inqiroz darajasiga duch kelishi kutilmoqda. Ulardan 73 ming kishi halokatli sharoitda yashaydi. 2,2 million bolalar o'tkir to'yib ovqatlanmaslikdan davolanishga muhtoj.

"Mening oilam qishloq joylarda yashaydi, ba'zilari shaharlarda, ammo sifatli tibbiy xizmat, toza ichimlik suvi, yo'l infratuzilmasiga ega emas", deydi Jok. "Bu odamlarning mustaqillik yutuqlaridan butunlay chetlashtirilganligi hissi. Bu jinoiy e'tiborsizlikka o'xshaydi."

Source: www.aljazeera.com