Yangi tadqiqotga ko‘ra, Buyuk Britaniyada may va iyun oylarida kuzatilgan misli ko‘rilmagan jazirama oqibatida Angliya va Uels bo‘ylab 2700 dan ortiq odam hayotdan ko‘z yumgan. Olimlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, 21-29 may kunlari 550 kishi, 18-28 iyun kunlari esa 2200 ga yaqin kishi issiqlik bilan bog‘liq sabablarga ko‘ra vafot etgan.
Imperial College London, Met Office va London Gigiyena va Tropik Tibbiyot Maktabi tadqiqotchilari ob-havo ma’lumotlari, iqlim modellari va haddan tashqari issiq ob-havo davridagi ortiqcha o‘limlar bo‘yicha tadqiqotlardan foydalangan holda ushbu bahoni berishgan. Buyuk Britaniya Sog‘liqni Saqlash Xavfsizligi Agentligi (UKHSA) rasmiy hisob-kitobni keyingi haftalarda e’lon qilishini ma’lum qildi.
Buyuk Britaniya va Yevropaning katta qismi bu yil ikkita rekord darajadagi jazirama issiq to‘lqinini boshdan kechirdi. May oyida Angliyada harorat 35,1°C, iyunda esa 37,7°C ga yetgan. Met Office iqlim atributsiyasi guruhi ilmiy menejeri Mark Makkarti bu issiq to‘lqinlarini “Buyuk Britaniya va G‘arbiy Yevropa uchun ekstremal” deb atab, ularning yil boshida sodir bo‘lgani alohida ekanligini ta’kidladi.
Olimlar iqlim o‘zgarishi issiq to‘lqinlarini kuchaytirish va tez-tez sodir bo‘lishiga olib kelayotganini ta’kidlashdi. Ularning hisob-kitoblariga ko‘ra, kunduzgi maksimal harorat global isish bo‘lmagan taqdirdagidan 4°C gacha yuqori bo‘lgan. Britaniya hukumatiga iqlim o‘zgarishi bo‘yicha maslahat beruvchi Iqlim O‘zgarishi Qo‘mitasi (CCC) o‘tgan yili Buyuk Britaniya iqlim o‘zgarishi oqibatlariga “tayyor emas”ligi haqida ogohlantirgan edi.
UKHSA’ning Iqlim va Salomatlik Xavfsizligi Markazidan Lea Berrang Ford tadqiqot “haddan tashqari issiqlik bilan bog‘liq xavf miqyosini va iqlim o‘zgarishining farovonligimizga tahdidini ko‘rsatishga yordam beradi” dedi. May oyida e’lon qilingan hisobotda 2050 yilga kelib Britaniya uylarining 92 foizi juda issiq bo‘lishi mumkinligi taxmin qilingan. Hukumatga ish joylarida maksimal harorat chegarasini belgilash va shifoxonalar, maktablar kabi jamoat binolariga konditsioner o‘rnatish tavsiya etilgan.
Buyuk Britaniyadagi issiqlik bilan bog‘liq o‘limlar bo‘yicha tadqiqot Yevropa bo‘ylab iyun oyi oxiridagi jazirama paytida 10 000 dan ortiq ortiqcha o‘lim qayd etilgani haqidagi ma’lumotlar bilan bir vaqtga to‘g‘ri keldi. Yevropa Kasalliklarning Oldini Olish va Nazorat Qilish Markazi va Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkiloti tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan EuroMOMO tarmog‘i ushbu o‘limlarning aksariyati 65 yosh va undan katta odamlar orasida ekanligini, bu yosh oralig‘ida 9000 ortiqcha o‘lim qayd etilganini ma’lum qildi.
Olimlar 27 Yevropa davlatidan iyun oyidagi milliy o‘lim statistikasini birlashtirib, boshqa muhim omillar (masalan, COVID-19 avjlari) bo‘lmagan taqdirda, 22-28 iyun kunlari 10 650 ortiqcha o‘limning asosiy sababi jazirama bo‘lishi mumkin degan xulosaga kelishdi.
Source: www.aljazeera.com