Italiyaning shimoli-g‘arbidagi Genuya port shahrida 2018-yilda yuz bergan Morandi ko‘prigi qulashi mamlakatdagi eng halokatli infratuzilma falokatlaridan biri bo‘ldi. 43 kishining hayotiga zomin bo‘lgan ushbu fojiadan sakkiz yil o‘tib, sudya yakuniy hukmni e’lon qilishga tayyorlanmoqda.
1967-yilda ochilgan va me’mor Rikkardo Morandi tomonidan loyihalashtirilgan 1182 metrlik ko‘prik Italiyaning “Bruklin ko‘prigi” deb atalgan. 1990-yillarda kuchli ta’mirlash ishlari o‘tkazilgan bo‘lsa-da, mutaxassislar asr boshidan beri konstruksiya yomonlashayotgani haqida ogohlantirgan, ammo muhim ta’mirlash ishlari amalga oshirilmagan.
2018-yil 14-avgust kuni mahalliy vaqt bilan soat 12:00 atrofida kuchli yomg‘ir ostida ko‘prikning markaziy qismi qulab, 45 metr balandlikdan pastga tushdi. O‘sha paytda ko‘prikda 30 ga yaqin avtomobil bo‘lgan. Falokatdan so‘ng e’tibor xavfsizlikni ta’minlash va loyiha kamchiliklariga qaratildi.
Tergov shuni ko‘rsatdiki, qulashga 51 yillik xizmat davrida korroziv muhit ta’sirida yemirilgan to‘qqizinchi ustunning yuk ko‘taruvchi kabellari uzilishi sabab bo‘lgan. Prokurorlar, shuningdek, yillar davomida ta’mirlash ishlari o‘tkazilmaganligi yoki soxtalashtirilganligi, aksiyadorlarga dividend to‘lash uchun zaruriy ta’mirlash kechiktirilganligini da’vo qilmoqda.
Himoya taraf esa falokatni oldini olish mumkin bo‘lmagan qurilish nuqsoni bilan izohlab, texnik xizmat ko‘rsatish bilan bartaraf etib bo‘lmasligini ta’kidlamoqda. 59 nafar ayblanuvchi, jumladan, sobiq Atlantia bosh direktori Jovanni Kastelluchchi, ko‘plab odam o‘ldirish, transport xavfsizligini buzish va yolg‘on ko‘rsatma berish kabi ayblovlarga duch kelmoqda.
Jabrlanuvchilarning oilalari sakkiz yillik sud jarayonidan so‘ng adolat qaror topishiga umid qilmoqda. Egle Possetti, singlisi va uning oilasini yo‘qotgan, “Biz bu sud jarayonining oxirigacha kurashdik, Klavdiya, uning oilasi va barcha qurbonlar uchun adolat bo‘lishi kerak”, dedi.
2020-yilda vayron bo‘lgan ko‘prik o‘rnida mashhur me’mor Renzo Piano loyihalashtirgan yangi San-Jorjo ko‘prigi ochildi. U korroziyani cheklash uchun maxsus namlikni yo‘qotish tizimi va to‘rtta texnik xizmat roboti bilan jihozlangan. Biroq qurbonlar oilalari ochilish marosimiga qatnashmadi.
Morandi ko‘prigining qulashi Italiya bo‘ylab 10 000 ga yaqin ko‘prik va tunnellar xavf ostida ekanligi haqida xavotirlarni kuchaytirdi. 1960-70-yillardagi qurilish bumi davrida past sifatli beton ishlatilgani va korrupsiya mavjudligi infratuzilma xavfsizligiga oid savollarni tug‘dirdi.
Source: www.aljazeera.com