Jon L. Esposito, islom dinini G‘arbda to‘g‘ri tushunishga bag‘ishlangan faoliyati bilan tanilgan nufuzli olim, 86 yoshida vafot etdi. Uning oilasi va Jorjtaun universiteti bu haqda ma’lum qildi.
Esposito 15 iyul kuni hayotdan ko‘z yumdi. U besh o‘n yillikdan ortiq faoliyati davomida islom haqidagi noto‘g‘ri tasavvurlarni tuzatish va musulmonlar bilan jamiyatlar o‘rtasida muloqot o‘rnatishga intildi.
1940-yilda Nyu-Yorkning Bruklin shahrida tug‘ilgan Esposito taniqli falastinlik-amerikalik islom olimi Ismoil Roji al-Faruqiy qo‘l ostida tahsil oldi. Bu uning islomni G‘arb tashvishlari prizmasidan emas, balki o‘z shartlari asosida taqdim etishga bo‘lgan sadoqatini shakllantirdi.
Massachusetsdagi Muqaddas Xoch kollejida deyarli yigirma yil dars berganidan so‘ng, Jorjtaun universitetiga o‘tdi va u yerda din, xalqaro munosabatlar va islomshunoslik professori unvonini oldi. 1993-yilda Musulmon-Xristian tushunish markaziga asos soldi.
Esposito 50 dan ortiq kitob muallifi yoki muharriri bo‘lib, asarlari 35 tilga tarjima qilingan. Eng mashhur asarlari qatoriga “Islom: To‘g‘ri yo‘l”, “Islomiy tahdid: afsona yoki haqiqat?” va “Islomofobiya: XXI asrda plyuralizm muammosi” kiradi.
Uning 2007-yilda Dalia Mogahed bilan hamkorlikda yozgan “Islom uchun kim gapiradi? Bir milliard musulmon aslida nima deb o‘ylaydi” kitobi 35 dan ortiq mamlakatda 50 000 dan ortiq intervyuga asoslangan bo‘lib, musulmon jamoatchilik fikri bo‘yicha eng ko‘p iqtibos keltirilgan tadqiqotlardan biriga aylandi.
Butun umri davomida katolik bo‘lgan Esposito o‘z e’tiqodini dinlararo tushunishga bo‘lgan qiziqishining manbai deb bilardi. U Yaqin Sharq tadqiqotlari assotsiatsiyasi va Amerika Din akademiyasi prezidenti bo‘lgan.
Malayziya Bosh vaziri Anvar Ibrohim Espositoni “islom olamining haqiqiy do‘sti” deb atadi. Falastinlik-amerikalik akademik Sami Al-Arian esa uni “zamonamizning eng buyuk olimi va gumanisti” deb ta’rifladi.
Amerika-Islom munosabatlari kengashi (CAIR) milliy ijrochi direktori Nihod Avad Esposito “noto‘g‘ri ma’lumot va noto‘g‘ri qarashlar hukmron bo‘lgan bir paytda” islomni to‘g‘ri tushunishga bag‘ishlangan hayotini yuqori baholadi.
Espositodan rafiqasi doktor Janette P. Esposito qoldi.
Source: www.aljazeera.com