Marokashda 26 iyul kuni boshlanadigan Ayollar Afrika Millatlar Kubogi (WAFCON) 2025 musobaqasida 16 jamoa qitʼa chempionligi uchun kurashadi. Biroq, maydondagi yulduzlar eʼtiborni tortsa-da, murabbiylar shtabida ayollar soni juda kam.
Kamerun turnirdan bir necha hafta oldin Valentine Nguelni bosh murabbiy etib tayinladi va shu bilan WAFCONda ayol bosh murabbiylarga ega jamoalar soni toʻrttaga yetdi: Zambiya, Keniya, Janubiy Afrika va Kamerun. Aksariyat jamoalar esa erkaklar tomonidan boshqarilmoqda.
FIFA 2025 yil boshida ayollar jamoalarida kamida bitta ayol murabbiy boʻlishi shartligi haqida qoida qabul qildi. Shu sababli, baʼzi jamoalar ayol yordamchilarni tayinlashga majbur boʻldi. 2022 yildagi 12 jamoadan 2 nafar (16,7%) ayol bosh murabbiy boʻlgan boʻlsa, 2025 yilda bu koʻrsatkich 16 jamoadan 4 nafarga (25%) oshdi, ammo hali uzoq yoʻl bor.
Janubiy Afrika bu borada yetakchi. Desiree Ellis dunyodagi eng muvaffaqiyatli ayol murabbiylardan biri boʻlib, 2022 yilda Janubiy Afrikani chempionlikka olib chiqdi. Toʻrt karra Afrika ayol murabbiyi yil nominatsiyasi gʻolibi Ellis boshqa federatsiyalarni ham shunday qilishga chaqiradi: "Federatsiyalar jasoratli boʻlib, ayol murabbiylarni tayinlashlari va ularni qoʻllab-quvvatlashlari kerak."
Janubiy Afrika COSAFA (Janubiy Afrika Futbol Assotsiatsiyalari Kengashi) aʼzosi boʻlib, ushbu mintaqaviy tashkilot FIFA qoidasidan oldin ham ayollarni murabbiylar shtabiga kiritishni majburiy qilgan. Ellisning soʻzlariga koʻra, bu siyosat yaxshi natija berdi.
Keniyaning U-20 ayollar jamoasi bosh murabbiyi Jackline Juma esa butun qitʼada shunday choralar koʻrilishini istaydi. Uning fikricha, ayollarga ishonchsizlik va qoʻllab-quvvatlashning yetishmasligi asosiy muammo. Juma klub litsenziyalashda ayol murabbiylarga ustunlik berishni taklif qiladi.
2014 yilda Ayollar Murabbiylik Tarmogʻini asos solgan Vicky Huytonning taʼkidlashicha, dunyo boʻylab ayollar terma jamoalarining atigi 20 foizi ayol murabbiylar tomonidan boshqariladi, ammo ular yirik turnirlarning 90 foizida ishtirok etishadi. Huyton Afrikadagi koʻplab ayol murabbiylar yoʻl-yoʻriq va imkoniyatlar yetishmasligidan aziyat chekayotganini aytadi.
Muammo faqat Afrikaga xos emas. Yevropada ham ayollar futbolida erkak murabbiylar koʻpchilikni tashkil qiladi. 2025 yilgi Ayollar Yevro chempionatida 16 jamoadan atigi 7 tasi ayol murabbiyga ega edi. Angliya ayollar terma jamoasi Yevropa chempioni boʻlishiga va ayol murabbiy tomonidan boshqarilishiga qaramay, Angliya Ayollar Super Ligasida ayol murabbiylar hali ham ozchilik.
Shunga qaramay, Ellis optimistik: "Lamia Boumehdi CAF yil murabbiyi boʻldi va Marokash U-20 jamoasiga tayinlandi. Adelaide Koudougnon Kot-dʼIvuarni birinchi marta U-17 turniriga olib chiqdi. Carol Kanyemba Zambiyani ketma-ket ikki U-17 Jahon chempionatiga yoʻlladi. Mildred Cheche Keniyani U-17 Jahon chempionatiga olib chiqdi. Kelajakda koʻplab murabbiylar yetishib chiqmoqda."
Source: www.dw.com