AQSh davlat kotibi Marko Rubio va Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov Manila shahrida Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari sammiti doirasida uchrashdi. Uchrashuvning asosiy mavzusi Ukraina urushi bo‘lsa-da, yangi ma’lumotlar Rossiyaning Yaqin Sharqdagi AQSh harbiy ob’ektlariga qarshi Eron hujumlarida faol ishtirok etishi mumkinligini ko‘rsatmoqda.
Eron AQSh Markaziy razvedka boshqarmasi (CIA) ob’ektlarini nishonga olgani haqidagi xabarlar urushning dastlabki kunlarida paydo bo‘lgan. The Washington Post gazetasining xabariga ko‘ra, Ar-Riyoddagi AQSh elchixonasidagi CIA stansiyasi nishonga olingan. CNN esa Rossiya Moskva yordami bilan Fors ko‘rfazidagi AQSh xodimlari va samolyotlarini aniqlashda yordam berganini yozgan.
Reuters agentligining xabariga ko‘ra, Eronning Saudiya Arabistonidagi elchixonadagi CIA ob’ektlariga uchuvchisiz samolyotlar bilan hujumi AQSh razvedkasini Rossiyaning mumkin bo‘lgan ishtirokini tekshirishga undagan. Mutaxassislarning fikricha, hujumlarning samaradorligi va aniqligi Rossiya yordamidan dalolat berishi mumkin.
Parijdagi Sciences Po universiteti xalqaro tadqiqotlar markazi dotsenti Nikol Grajevskining ta’kidlashicha, Rossiyaning Eron nishonlarini aniqlashdagi ishtiroki “realistik” nazariyadir. Uning so‘zlariga ko‘ra, Eronning kosmik imkoniyatlari cheklangan, Rossiya esa harbiy sun’iy yo‘ldoshlarga ega. Shu bilan birga, Eron o‘zining insoniy razvedka tarmoqlariga ega.
Urush va sanksiyalar sharoitida Moskva va Tehron o‘rtasidagi harbiy aloqalar chuqurlashgan. 2022-yil fevralidagi Rossiyaning Ukraina bosqinidan so‘ng, Eron Rossiyaga Shahed dronlari va Fateh-110 ballistik raketalarini yetkazib bergan. O‘tgan yili tomonlar 20 yillik Strategik hamkorlik shartnomasini imzolagan, ammo Rossiya bu harbiy ittifoq emasligini ta’kidlagan.
Rossiya, shuningdek, Eronning Shahed-136 dronlarining aniqligini oshirish uchun Kometa-M tizimini yetkazib bergani taxmin qilinmoqda. Mart oyida Kiprdagi Britaniya harbiy-havo kuchlari bazasiga hujum qilgan dron qoldiqlarida ushbu tizim topilgan. Rossiya esa bu haqidagi xabarlarni “soxta yangilik” deb atagan.
Grajevskiyning fikricha, AQShning Eron bilan urushi Moskvaga foyda keltiradi, chunki bu e’tiborni Ukrainadan chalg‘itadi va AQShning global kuchini zaiflashtirishi mumkin. Biroq, Rossiya Eronning qulashini xohlamaydi va ularni qo‘llab-quvvatlash bilan muvozanatni saqlashga harakat qiladi.
AQSh va Eron o‘rtasidagi zarbalar almashinuvi kuchaygan. AQShning Eronga zarbalari 12-kunga qadar davom etib, Iroq chegarasidagi Shalamcha o‘tish joyida ikki kishi halok bo‘lgan. Eron esa bir necha Fors ko‘rfazi davlatlari va Iordaniyaga javob hujumlari uyushtirgan.
Grajevskiyning ta’kidlashicha, Eronning o‘z taktikasi urushning borishiga Rossiya yordamidan ko‘ra ko‘proq ta’sir ko‘rsatmoqda. “Rossiya ishtiroki Eron uchun asosiy burilish nuqtasi emas. Eron allaqachon kuchli dron va raketa kuchlariga ega edi. Rossiya ularga biroz ustunlik berdi, xolos”, dedi u.
Source: www.aljazeera.com