Yangi so‘rovnomaga ko‘ra, afrikalik yoshlarning chorak qismi AQSh tomonidan ajratiladigan yordamning qisqarishi ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin, deb hisoblaydi. Ular xorijiy mablag‘larning yo‘qolishi rahbarlarni o‘z muammolarini hal qilishga majbur qiladi, deb ta’kidlaydi.

Gana va Nigeriyada 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lgan yoshlarning deyarli yarmi (mos ravishda 41% va 40%) optimistik kayfiyatda, Liberiyada esa bu ko‘rsatkich 37% ni tashkil etadi. Yana 11% yoshlar esa bu borada noaniq fikrda. So‘rovnomada Afrika qit’asining 54 ta davlatidan 16 tasida 5000 ga yaqin kishi ishtirok etgan.

Tramp ma’muriyati 2025 yil boshida USAIDning xorijiy shartnomalarining 90% dan ortig‘ini va butun dunyo bo‘ylab 60 milliard dollarlik yordamni bekor qilishini e’lon qilgan edi. AQShning xorijiy yordami kambag‘allik, ochlik va tengsizlikka qarshi kurashda muhim rol o‘ynagan.

Buyuk Britaniya, Fransiya va Germaniya kabi boshqa davlatlar ham yordam byudjetlarini qisqartirmoqda. Buyuk Britaniya 2025 yil fevralida yordam byudjetini yalpi milliy daromadning 0,5% dan 2027 yilda 0,3% gacha kamaytirishni e’lon qildi, bu milliy daromadga nisbatan eng past ko‘rsatkichdir. Birlashgan Millatlar Tashkilotining maqsadi 0,7% ni tashkil etadi.

Hisobotni topshirgan Janubiy Afrikalik Ivor Ichikowitz oilaviy jamg‘armasi rahbari: “Katta rasm shuni ko‘rsatadiki, yoshlar xorijiy kuchlar ta’siriga juda berilgan hukumatlardan xavotirda. Ular Afrika hukumatlari o‘z haqiqatlari uchun mas’uliyatni o‘z zimmalariga olishlari kerak, deyishmoqda”, dedi.

Afrika dunyodagi eng yosh aholiga ega: BMT ma’lumotlariga ko‘ra, Sahroi Kabirdan janubiy Afrikaning 70% i 30 yoshdan kichik. Qit’aning o‘rtacha yoshi 19 yarim yilni tashkil etadi. 2030 yilga kelib, Afrika dunyo yoshlarining 40% dan ortig‘iga ega bo‘ladi.

USAID yordamining to‘satdan qisqarishi rivojlanish va gumanitar tashkilotlarning noroziligiga sabab bo‘ldi. Bu tug‘ruq klinikalari kabi muhim xizmatlarning yopilishiga va dori-darmon tanqisligiga olib keldi, ayni paytda BMT agentliklari gumanitar ishlar uchun mablag‘ topishda qiynalmoqda.

So‘rovnomaga ko‘ra, afrikalik yoshlarning deyarli yarmi (46%) USAIDning yopilishi o‘z mamlakatlariga zararli ta’sir ko‘rsatishiga ishonadi, eng ko‘p zarar ko‘rgan sohalar sifatida sog‘liqni saqlash xizmatlari va kasalliklarning oldini olish ko‘rsatilgan. Bu tashvish Mozambikda (76%), Keniyada (63%) va Ruandada (63%) eng yuqori.

Adeso tashkilotining ijrochi direktori Degan Ali: “Qisqartirishlar juda mas’uliyatsiz va g‘ayriinsoniy tarzda amalga oshirilgan bo‘lsa-da, yoshlarning muhim qismi buni ijobiy ko‘rishi meni ajablantirmadi. Ko‘pchilik yordamni kamsituvchi deb biladi”, dedi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, odamlar mamlakatga keladigan yordam to‘g‘ri maqsadlarga yoki to‘g‘ri odamlarga ketmayotganiga ishonishadi. “Rivojlanish sektoriga juda ko‘p pul ketmoqda, ammo ular yerdagi katta o‘zgarishlarni ko‘rmayapti. Yosh avlod siyosiy jihatdan faol va bilimdon. Ular o‘z rahbarlarini javobgarlikka tortishga harakat qilmoqda”, dedi Ali.

Shuningdek, u yoshlar Afrikadagi rol modellariga qarashini ta’kidladi, bunga Burkina-Fasoning harbiy rahbari Ibrahim Traore misol bo‘la oladi, u o‘zini pan-afrikanistik lider sifatida ko‘rsatadi. “U butun Afrika qit’asidagi eng mashhur rahbarlardan biri. Keniyadagi matatuslarda uning nomi yozilgan. Yoshlar uning juda kambag‘al mamlakatni o‘zgartirishini va o‘z xalqiga g‘amxo‘rlik qilishini ko‘rmoqda”, dedi Ali.

Near tarmog‘ining ijrochi direktori Hibak Kalfan: “USAIDning yopilishi butun qit’a bo‘ylab tashabbus va tashkilotlarning tugashiga olib keldi, ammo bu resurslar va barqarorlikni qayta ko‘rib chiqish imkoniyatini yaratdi. Bu ko‘p yillar davomida tashkilotlarning ikki tomonlama tashqi moliyalashtirishga juda bog‘liq bo‘lganligini yorqin ko‘rsatdi”, dedi.

Source: www.theguardian.com