Norvegiya qirollik saroyi juma kuni qirol Xaraldning 89 yoshda vafot etganini e'lon qildi. U 1991 yildan beri mamlakatning tantanali rahbari bo'lib kelgan va Yevropadagi eng keksa tirik monarx edi.
Qirol avgust oyi o'rtalaridan beri Oslo universiteti shifoxonasida kamqonlikning noyob turi bo'lgan gemolitik anemiya tufayli davolanayotgan edi. Saroy bayonotida aytilishicha, u 28-avgust kuni ertalab soat 6:35 da vafot etgan.
So'nggi kunlarda qirolning ahvoli og'irlashgan, rafiqasi qirolicha Sonja va o'g'li shahzoda Xokon barcha tadbirlarini bekor qilib, uning yonida bo'lishgan. Xokon avtomatik ravishda qirol Xokon VIII sifatida taxtga o'tirdi, chunki Norvegiya monarxi asosan tantanali va vakillik rolini bajaradi.
Xarald so'nggi yillarda bir qator sog'liq muammolariga duch kelgan va rasmiy vazifalarini asta-sekin qisqartirgan. Biroq u taxtdan voz kechishni bir necha bor rad etib, qirol bo'lishda bergan qasamyodi "umr bo'yi" ekanini aytgan.
Qirolning ahvoli yomonlashgani sababli Oslo qirollik saroyi oldida yuzlab odamlar tun bo'yi hushyorlikda turishdi. Buyuk Britaniya qiroli Charlz, Norvegiya bosh vaziri Yonas Gahr Sture, Shvetsiya qiroli Karl XVI Gustaf, Daniya qiroli Frederik va qirolicha Meri hamda Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Lyayen kabi dunyo yetakchilari ham ta'ziya bildirishdi.
Xarald 1937 yilda tug'ilgan va 500 yildan ortiq vaqt ichida Norvegiyada tug'ilgan birinchi shahzoda bo'lgan. 1940 yilda fashistlar bosqinidan so'ng u onasi va opa-singillari bilan Norvegiyadan qochib, Ikkinchi jahon urushining ko'p qismini AQShda o'tkazgan.
U 1991 yil yanvarida otasi qirol Olav V o'rniga taxtga o'tirgan va 35 yildan ortiq hukmronlik davrida Norvegiya monarxiyasini modernizatsiya qilgan. U 2011 yildagi 77 kishining hayotiga zomin bo'lgan o'ta o'ngchi terror hujumlariga munosabati va bag'rikenglik, xilma-xillik hamda LGBTQ+ tengligini ta'kidlagan nutqlari uchun keng maqtovga sazovor bo'lgan.
Qirolning o'limi Norvegiya qirollik oilasi uchun og'ir davrga to'g'ri keldi. Shahzoda Xokonning rafiqasi Mette-Marit marhum amerikalik jinsiy jinoyatchi Jeffri Epshteyn bilan yozishmalari tufayli tanqid ostida qolgan. Uning oldingi munosabatidan bo'lgan o'g'li Marius Borg Xoybi iyun oyida ikkita zo'rlash va boshqa jinoyatlar uchun to'rt yilga qamalgan, ammo hukm ustidan apellyatsiya bergan.
Source: www.dw.com