G‘azo shahrining janubi-g‘arbidagi Shayx Ijlin hududida erta tong. Xolid Abu Madin o‘z uzumzorlari orasida yuradi, tok novdalarini tekshiradi va uzum boshlarini kesadi. U bu marosimni uch yillik urushdan so‘ng qayta boshladi.
50 yoshli Xolid uchun bu yil oddiy hosil emas, balki yo‘qotilgan hayotning qaytishidir. “Men o‘z jonimga qaytgandek his qilyapman”, deydi u. Uning oilasi avlodlar davomida Shayx Ijlinda uzum va anjir yetishtirib kelgan. Xolid loyiha menejeri sifatidagi faoliyatini tashlab, dehqonchilikni asosiy kasb qilgan.
2023-yil oktabr oyida urush boshlanganda, Xolidning xotini Livan-Italiya fuqarosi edi, o‘zi esa Italiyada tahsil olgan. Oilasi bilan Italiyaga ketish imkoniyati bor edi, lekin u uzumzorlarini tashlab ketolmadi. Urushning dastlabki oylarida u G‘azo shahrida qoldi, xotini va bolalari esa Italiyaga evakuatsiya qilindi.
Keyin Isroil hujumlari yaqinlashdi. U qo‘ng‘iroq qilib, uyni tark etishni buyurishdi, aks holda uy bombardimon qilinishi aytildi. “Mening boshqa ilojim yo‘q edi”, deydi Xolid. U onasi bilan Deir al-Balahga qochib ketdi. Ammo uning fikrlari doim uzumzorlarda edi.
U bir necha bor maydonlarga qaytishga urindi. Bir safar u ikki ishchi bilan dalalarni tekshirishga borganida, Isroil kuchlari otishma ochdi va ishchilardan biri yaralandi. “Biz otishmadan qochdik, soatlab kutdik, ko‘p qon yo‘qotgan yaradorni qutqarishga muvaffaq bo‘ldik”, deb eslaydi u.
Urushda G‘azo vayron bo‘ldi, 73 mingdan ortiq falastinlik halok bo‘ldi. Oktabr oyidagi sulh kelishuvi falastinliklarga o‘z yerlariga qaytishga imkon berdi. Xolid qaytib kelgach, uzumzorlarning 60 foizi, jumladan o‘nlab yillik daraxtlar ham yo‘q qilinganini ko‘rdi. U yer deyarli tanib bo‘lmas holga kelgan edi.
Xolid ishga kirishdi: buldozerlar keltirildi, qum uyumlari olib tashlandi, tokzorlar qayta tiklandi. Bu ishlar hali tugamagan, u kamida 40 ming dollar kerakligini aytmoqda. Qishloq xo‘jaligi materiallari, jumladan pestitsidlar ham Isroil blokadasi tufayli yetishmayapti.
Shunga qaramay, bahor kelishi bilan eski ildizlardan yangi kurtaklar chiqa boshladi. “Toklarning qayta o‘sishini ko‘rish juda ta’sirli edi”, deydi Xolid. Bu yil hosil urushdan oldingi darajaning 40 foizini tashkil etdi. Oddiy qishloq xo‘jaligi me’yorlariga ko‘ra bu kam hosil, lekin Xolid uchun bu katta g‘alaba.
Uzum narxi ham keskin oshdi: bir kilogramm 20-30 shekelga sotilmoqda, urushdan oldin esa 4-5 shekel edi. Dehqonlar bu narx hosilning kamligi va yerlarni tiklash xarajatlari bilan izohlaydi.
Xolid uchun uzumning qadri faqat narx bilan o‘lchanmaydi. “Baliq suvsiz yashay olmagani kabi, men ham shundayman. Bu mening jonim”, deydi u. Uning uchun yer endi yanada qadrli bo‘lib qoldi.
Source: www.aljazeera.com