Olimlar ogohlantirishicha, marjon riflari shu qadar tez-tez oqarib ketmoqdaki, ular keyingi halokatli hodisagacha tiklanishga ulgurmayapti. Global marjon qoplami hozirda normal darajadan ancha past bo‘lib, qaytarib bo‘lmaydigan tanazzul xavfi ostida qolgan.

Global Coral Reef Monitoring Network (GCRMN) tomonidan dushanba kuni e’lon qilingan hisobotda ta’kidlanishicha, riflar avvalgi holatga qaytish uchun yetarli vaqtga ega emas. Tashkilotning yetakchi muallifi Manuel Gonzalez Riveroning so‘zlariga ko‘ra, agar riflarga yetarli vaqt berilsa, ular tiklanish qobiliyatiga ega, biroq hozircha bunday imkoniyat yaratilmayapti. Oqarish hodisalari chastotasi deyarli ikki baravar oshgan.

Oqarish jarayoni marjonlarning to‘qimalarida yashovchi rangli suvo‘tlarini chiqarib yuborishidan boshlanadi. Bu suvo‘tlar bo‘lmasa, marjonlar ochlik va kasalliklarga qarshi himoyasiz qoladi. Oqargan marjonlar o‘lmagan bo‘lsa-da, tiklanish uchun sovuqroq suvga muhtoj.

Riveroning ta’kidlashicha, 2010-yilgacha dunyo bo‘ylab marjon qoplami nisbatan barqaror edi, ammo keyin keskin pasayish boshlandi. 2023-yildagi eng so‘nggi oqarish hodisasi rekord darajada keng tarqalib, dunyo marjon riflarining 77 foiziga ta’sir ko‘rsatdi. Olim bu yil yana shunday hodisa yuz berishi “juda ehtimol” deb hisoblaydi.

Marjon riflari okean salomatligining muhim ko‘rsatkichi bo‘lib, okean tubining 1 foizidan kamrog‘ini egallagan holda dengiz hayotining 25 foizdan ortig‘ini qo‘llab-quvvatlaydi. Ayni paytda Tinch okeani orollari forumida ham iqlim o‘zgarishi va okean salomatligi masalalari muhokama qilinmoqda, biroq 18 a’zodan kamida beshta davlat rahbari sammitga kelmasligi ma’lum bo‘ldi.

Source: www.aljazeera.com