BMT Xavfsizlik Kengashining barcha 15 a’zosi juma kuni Sudanning g‘arbiy Darfur mintaqasiga nisbatan amaldagi qurol embargosini yana bir oyga uzaytirish uchun bir ovozdan ovoz berdi. Qaror AQSh tomonidan ilgari surilgan va butun mamlakat bo‘ylab embargoni joriy etishni nazarda tutuvchi munozarali taklif bo‘yicha muzokaralar davom etayotgan bir paytda qabul qilindi. Bir oylik uzaytirish mavjud choralarni saqlab qoladi va sanktsiyalar rejimiga kiritilishi mumkin bo‘lgan o‘zgarishlar yuzasidan qo‘shimcha vaqt beradi.
AQShning BMTdagi elchisi Jeff Bartos Vashington qarorni olqishlashini bildirdi. «Amaldagi sanktsiyalar rejimi 20 yildan ortiq vaqt davomida eskirgan va bugungi urush voqeligini aks ettirishga qodir emas», — dedi u Xavfsizlik Kengashida. Bartos kengashni «qurol embargosini Sudanning butun hududi bo‘ylab kengaytirishga, ro‘yxatga olish choralarini mojaro bilan bog‘liq jinsiy zo‘ravonlik, to‘lov uchun odam o‘g‘irlash va insonparvarlik xodimlariga hujumlar kabi dahshatli harakatlarni qamrab olishga hamda ekspertlar guruhining mandati va samaradorligini kuchaytirishga» chaqirdi.
Xavfsizlik Kengashi 2003-yilda isyonchilar o‘sha paytda Xartumda hukmronlik qilgan Omar al-Bashir boshchiligidagi hukumatga qarshi qurolli kurash boshlaganidan so‘ng keng Darfur mintaqasiga qurol embargosini joriy etgan edi. Hukumat havo hujumlari va hukumat bilan bog‘liq «Xalq mudofaa kuchlari» nomli militsiyalar — isyonchilar tomonidan «Janjaweed» deb atalgan guruhlar — tomonidan quruqlikdagi hujum bilan javob berdi. Ular ommaviy qotillik va zo‘rlashda ayblanadi. Mojaroda 300 mingga yaqin kishi halok bo‘lgan, 2,7 million kishi uyini tashlab ketishga majbur bo‘lgan.
Kengashda veto huquqiga ega bo‘lgan va Sudan hukumatini paramilitar kuchlarga qarshi kurashda qo‘llab-quvvatlayotgan Rossiya qurol embargosining har qanday kengaytirilishiga to‘sqinlik qilishga va’da berdi. Rossiyaning BMTdagi o‘rinbosari Anna Yevstigneyeva juma kuni yopiq muzokaralar chog‘ida Moskvaning «qizil chiziqlari»ni aniq belgilab qo‘yganini aytdi. «Biz Kengash tomonidan Sudanga nisbatan cheklovlarni kengaytirishga hatto ishora qilishiga ham yo‘l qo‘ymaymiz», — dedi u. Yevstigneyeva AQSh nima uchun hukumat kuchlari «maydonda aniq ustunlikka ega» bo‘lgan bir paytda qurol embargosini kengaytirishga urinayotganini, buni 2023-yilda RSF Xartum va boshqa shaharlarga tahdid solgan paytda qilmaganini so‘radi.
Sudanning BMTdagi elchisi Al-Haris Mohamed Kengashga to‘liq qurol embargosi BMT Nizomining mamlakatlarning o‘zini-o‘zi mudofaa qilish huquqi va qurolli kuchlarining suverenitetini himoya qilish uchun qurol ishlab chiqarish va sotib olish huquqini kafolatlaydigan qoidalariga zid ekanligini aytdi. 24-avgustdagi Kengash yig‘ilishida AQSh 2023-yil aprelida boshlangan janglarni to‘xtatish uchun Sudan armiyasi va paramilitar Tezkor qo‘llab-quvvatlash kuchlarini muzokaralarga undash maqsadida butun mamlakat bo‘ylab qurol embargosini joriy etishga chaqirgan edi. Hozirgi urush kamida 59 ming kishining hayotiga zomin bo‘ldi, biroq yordam guruhlari bu raqam ancha yuqori bo‘lishi mumkinligidan ogohlantirmoqda. Mojaro 13 millionga yaqin kishini uy-joyidan mahrum qildi va mamlakatning bir qismini ocharchilikka olib keldi, bu dunyodagi eng og‘ir insonparvarlik inqirozlaridan birini yaratdi.
Source: www.aljazeera.com