Vashington Post va AFP agentligining xabarlariga ko‘ra, AQSh ma’muriyati Isroilga 907 kilogrammlik (2000 funt) bombalardan iborat 2,8 milliard dollarlik paketni sotishga tayyorlanmoqda. Bu so‘nggi yillarda ushbu turdagi o‘q-dorilarning eng yirik yagona savdosi bo‘lishi mumkin.
Paket Xorijiy harbiy moliyalashtirish (Foreign Military Financing) mexanizmi orqali moliyalashtiriladi – bu Vashington Isroilga pul berib, keyin u AQSh qurollarini sotib olishini nazarda tutadi. Paketga 40 ming bomba kiradi: 20 ming MK-84 umumiy maqsadli bomba va 20 ming BLU-117 – MK-84 ning termal qoplamali varianti, shuningdek, mustahkam yer osti inshootlarini yo‘q qilish uchun mo‘ljallangan I-2000 Penetrator jangovar kallaklari.
Washington Post gazetasining yozishicha, Birinchi Fors ko‘rfazi urushida amerikalik uchuvchilar tomonidan “bolg‘a” deb atalgan MK-84 G‘arb arsenallaridagi eng vayronkor o‘q-dorilardan biri bo‘lib, yuzlab metrlarga metall parchalari sochadi va qalin betonni teshib o‘tishga qodir. Konservativ sharhlovchi Taker Karlson X tarmog‘ida federal amaldorga tayanib yozganidek, “Amerikada ishlab chiqarilgan Mark 84 yarim milya vayronagarchilik radiusiga ega. U quyosh yuzasi haroratidagi issiqlik to‘lqinini chiqaradi... Bomba turar-joy binolarini vayron qiladi va o‘ttiz besh fut chuqurlikdagi kraterlar qoldiradi”.
Bitim Kongress qo‘mitalariga norasmiy ravishda xabar qilingan. Postning xabariga ko‘ra, ma’muriyatning yuqori martabali amaldori faqat “barcha xorijiy qurol savdolari tegishli tartibda amalga oshirilmoqda” deb aytgan, Davlat departamenti esa Kongressga rasmiy xabar berilgunga qadar taklif etilayotgan savdolar haqida izoh bermasligini ma’lum qilgan.
Isroil 907 kilogrammlik bombalardan G‘azo va Livanda yuzlab marta, jumladan tinch aholi uchun xavfsiz deb belgilangan hududlarda ham qo‘llagan, bu huquq himoyachilarining doimiy tanqidiga sabab bo‘lgan. AQShning sobiq prezidenti Jo Bayden ma’muriyati 2024-yilda tinch aholi qurbonlari xavotirlari tufayli bitta shunday yukni to‘xtatgan edi – bu G‘azo genotsidi davomida to‘xtatilgan yagona o‘q-dori edi – keyin Tramp o‘zining birinchi oyida bu to‘xtatishni bekor qilgan.
Savdo Tramp va Isroil Bosh vaziri Benjamin Netanyaxu o‘rtasida keskinlik kuchayib borayotgan bir paytda va Vashingtonda shartsiz harbiy yordamga nisbatan ikki partiyaviy norozilik kuchayayotgan bir sharoitda amalga oshirilmoqda. AQSh senatori Kris Van Xollen savdoni to‘sishga harakat qilishini aytib, Trampni “amerikalik soliq to‘lovchilar tomonidan to‘langan bombalarni qidiruvda bo‘lgan harbiy jinoyatchi boshchiligidagi hukumatga yuborayotganlikda” ayblagan. Sobiq kongressmen Marji Teylor Grin esa: “Biz bunga ovoz bermadik. Amerika buni qo‘llab-quvvatlamaydi. Bizning soliq pullarimiz va qurollarimiz o‘n minglab begunoh odamlarni o‘ldirish uchun ishlatilgan”, deb yozgan.
Karlson taxminan 3 milliard dollarlik paketni Isroil hukumatiga “sovg‘a” deb atagan va u “G‘azoda qurolsiz tinch aholini yo‘q qilishga urinmoqda”, deb senatorlar va AQSh qonun chiqaruvchilarini bitimni to‘sishga chaqirgan. Xalqaro inqiroz guruhining AQSh dasturi bo‘yicha katta maslahatchisi Brayan Finukeynning aytishicha, savdo “Isroilga ishonch bildiradi”, hatto beixtiyor bo‘lsa ham, ma’muriyat mintaqani tinchlantirishni xohlayotganini aytayotgan bir paytda. Tahlilchilar bu vaqtni Isroil tomonidan ataylab tanlangan deb hisoblashadi, chunki u kelajakdagi ma’muriyat unchalik shartsiz bo‘lmasligidan xavotirlanib, hozirdan keng qamrovli AQSh harbiy yordamini kafolatlashga intilmoqda.
Source: www.aljazeera.com