Xalqaro migratsiya tashkiloti (XMT)ning yangi hisobotiga koʻra, joriy yilning yanvar oyidan buyon dengiz orqali Yevropaga oʻtayotgan migrantlar soni keskin kamaygan. Bu haqda tashkilotning payshanba kuni eʼlon qilingan maʼlumotlarida qayd etilgan.
Tashkilot maʼlumotlariga koʻra, 2026-yilning shu davriga qadar qayiqda Yevropaga 60 mingga yaqin migrant va qochqin yetib kelgan. Bu oʻtgan yilning shu davridagi 98 mingga nisbatan 39 foizga kamdir. Biroq, bu pasayishga qaramay, oʻtish chogʻida kamida 2292 kishi halok boʻlgan yoki bedarak yoʻqolgan. Oʻtgan yilning shu davrida bu koʻrsatkich 1999 kishini tashkil etgan edi. Aksariyat qurbonlar Liviya qirgʻoqlaridan chiqqan, haddan tashqari toʻla va yaroqsiz qayiqlarda boʻlgan.
«Bu raqamlar bir vaqtning oʻzida ikki xil voqeani hikoya qiladi», — dedi XMT bosh direktori Emi Pou payshanba kuni. «Oʻtgan yilning shu davriga qaraganda Yevropaga dengiz orqali kamroq odam yetib kelmoqda», — deya taʼkidladi u va «odamlar xavfsizlikka yetib olishga urinib, xavotirli darajada koʻp halok boʻlmoqda va bedarak yoʻqolmoqda»ligini qayd etdi.
«Har bir raqam ortida inson, oila, jamoa turibdi», — deya qoʻshimcha qildi u va «hayotni saqlaydigan, harakatlanayotgan odamlarni himoya qiladigan, odam savdosi va ekspluatatsiyaga qarshi kurashadigan hamda xavfsiz, qonuniy yoʻllarni kengaytiradigan barqaror xalqaro hamkorlik»ga chaqirdi. «Dengizda sodir boʻlayotgan deyarli har bir oʻlim va bedarak yoʻqolishning oldini olish mumkin», — dedi u.
XMT maʼlumotlariga koʻra, qurbonlar soni yoʻnalishga qarab farq qiladi, ammo Oʻrta yer dengizi va Atlantika yoʻnalishlari «dunyodagi eng xavfli dengiz yoʻllari» hisoblanadi. Shimoliy Afrikadan Italiyaga asosiy oʻtish yoʻli boʻlgan Markaziy Oʻrta yer dengizi orqali kelganlar soni yarmidan koʻproqqa kamaygan, ammo u yerdagi oʻlimlar soni 844 dan 996 gacha koʻtarilgan. Gretsiyada kelganlar soni kamroq pasaygan, oʻlimlar soni esa keskin oshgan — 284 dan 417 gacha. Ispaniyada ham kelganlar va umumiy raqamlar kamaygan, ammo u yerga olib boruvchi yoʻllarda 879 kishi halok boʻlgan yoki bedarak yoʻqolgan.
Migratsiya agentligining taʼkidlashicha, migratsiyaga urinayotgan odamlarning aksariyati urush va taʼqibdan qochmoqda. XMTning Markaziy Oʻrta yer dengizi yoʻnalishidagi migrantlar oʻrtasida oʻtkazgan soʻrovlari shuni koʻrsatdiki, koʻpchilik ketishning asosiy sababi sifatida iqtisodiy qiyinchiliklarni, keyin esa mojaro va maqsadli zoʻravonlikni tilga olgan. Agentlik Yaman urushidan 104 mingdan ortiq kishi yaqinda qochib ketganini, shuningdek, mintaqadagi davom etayotgan mojarolar tufayli Livandan va Suriyadan keng koʻlamli koʻchishlar boʻlganini hujjatlashtirgan.
XMTning qayd etishicha, haqiqiy oʻlimlar soni deyarli shubhasiz yuqoriroq, chunki koʻplab qayiqlar hech qachon qayd etilmasdan gʻoyib boʻladi. Bir qator Yevropa hukumatlari yaqinda qattiqroq chegara siyosatiga intilmoqda, bu qisman qitʼa boʻylab oʻng qanot partiyalarining kuchayib borayotgan bosimi bilan bogʻliq. Yevropa Ittifoqi iyun oyida migrantlarni blokdan tashqaridagi mamlakatlarga deportatsiya qilishga ruxsat beruvchi yangi qoidalarga kelishib oldi. XMT esa buning oʻrniga Yevropaga koʻproq qonuniy migratsiya yoʻllarini va mavjud oʻtish yoʻllaridagi xavflarni kamaytirish boʻyicha kuchliroq choralarni qoʻllashga chaqirmoqda.
Hisobot Ispaniyaning Shimoliy Afrikadagi Seuta anklavini iyul oyida qamrab olgan migratsiya inqirozidan soʻng eʼlon qilindi. Oʻshanda ikki kun ichida Marokashdan 70 mingdan ortiq kishi oʻtgan edi. Yoʻlda kamida 90 kishi halok boʻlgan, bu esa hukumatning oqimni boshqarishiga qarshi bir necha hafta davomida mamlakat boʻylab norozilik namoyishlariga sabab boʻlgan.
Source: www.aljazeera.com