Nigeriyaning Minna shahrida 37 nafar noqonuniy oltin qazuvchi paramilitar tashkilot qamoqxonasida halok bo‘lgani bo‘yicha dahshatli voqea yuz berdi. Omon qolganlardan biri Dauda Shehu qamoqxonada tiqilinch va ventilyatsiya yo‘qligi sababli nafas olish qiyinlashganini, ular qamoqxona eshigini taqillatib yordam so‘raganlarida hech kim javob bermaganini aytdi.
Nigeriya Xavfsizlik va Fuqarolik Mudofaa Korpusi (NSCDC) dastlab o‘limlar sababini kasallik avj olishi deb izohlagan edi. Biroq AFP ko‘rgan razvedka hisobotida asosiy sabab sifatida qamoqxonadagi odamlar sonining haddan tashqari ko‘pligi va ventilyatsiya yetarli emasligi ko‘rsatilgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan videoda faqat shortik kiygan o‘nlab yoshlar, asosan o‘smirlar, yalang‘och yotgani ko‘rinadi. Ko‘ngillilar qo‘lqop kiyib jasadlar yonida turishgan, pardali ayollar esa qarindoshlarini aniqlashga harakat qilishgan. Fonda ayblovchi hayqiriqlar eshitiladi.
Payshanba kuni kechqurun Minnada norozilik namoyishlari boshlandi. Juma kuni o‘nlab yoshlar, jumladan konchilar va ularning qarindoshlari NSCDC idorasi oldiga to‘planishdi. Politsiya hududni o‘rab oldi va ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz bilan tarqatishga urindi. Reuters guvohi xavfsizlik kuchlari tirik o‘q otganini, namoyishchilar esa tayoq, machete va an’anaviy ov miltiqlari bilan adolat talab qilganini xabar qildi. Ba’zi namoyishchilar Tunga mahallasidagi hukumat binolariga o‘t qo‘ymoqchi bo‘lishgan. "Biz o‘g‘ri emasmiz – biz shunchaki kon qazib kun kechirishga harakat qilyapmiz", dedi namoyishchilarga qo‘shilgan konchi Yusuf Auwal.
NSCDC ma’lumotiga ko‘ra, qamoqqa olinganlar 15 va 16 sentabr kunlari Minna g‘arbidagi Wushishi-Lukoto hududida noqonuniy konlarga reydlar paytida ushlangan. Nigeriya ichki ishlar vaziri Olubunmi Tunji-Ojo Niger shtati NSCDC qo‘mondoni Suberu Siyaka Aniviye lavozimidan to‘liq tergov natijalarigacha chetlatishni buyurdi. Niger shtati gubernatori Mohammed Umaru Bago 37 kishi halok bo‘lganini tasdiqladi va uch kunlik motam e’lon qilib, yanvardagi saylovlar kampaniyasini kechiktirdi. Jasadlar juma kuni an’anaviy islomiy marosim bilan dafn etildi, sud-tibbiy tekshiruv o‘tkazilmadi.
Niger shtati Oltin zaxiralari uchun kurash jinoyatchi guruhlar tomonidan zo‘ravonlikni kuchaytirmoqda. Guruhlar konchilardan soliq undirib, qazib olingan rudadan ulush talab qilmoqda. 2024-yilgi Swissaid hisobotiga ko‘ra, noqonuniy qazib olingan oltinning aksariyati Birlashgan Arab Amirliklariga kontrabanda yo‘li bilan olib ketilib, Yevropa, AQSh, Osiyo va Janubiy Afrika global ta’minot zanjiriga kiritilmoqda. Oltindan tashqari, shtatda tantalit, mis va litiy kabi boshqa minerallar ham mavjud bo‘lib, ular elektr transport vositalari va toza energiya texnologiyalarida yuqori talabga ega.
Source: www.theguardian.com