2026-yil Atlantika okeanida g'ayrioddiy sokin mavsum kuzatilmoqda. 23-sentabr holatiga ko'ra, Shimoliy Atlantikada faqat oltita tropik bo'ron shakllangan, ammo ularning hech biri dovulga aylanmagan. Bu 1966-yildan buyon sun'iy yo'ldoshlar kuzatuvi boshlanganidan beri birinchi holatdir, deb xabar qildi AQSh Milliy Okean va Atmosfera Boshqarmasi (NOAA).
NOAAning iqlim prognozlash markazi yetakchi dovul mavsumi prognozchisi Metyu Rozensransning ta'kidlashicha, "sun'iy yo'ldosh davrida biz hech qachon dovulsiz yilni ko'rmaganmiz. Bu birinchi bo'ladi." Bu holat asosan Tinch okeani ustidagi shamollar va dengiz sirti haroratining o'zgaruvchan tsikli bo'lgan El-Nino-Janubiy tebranish (ENSO)ning navbatdagi kuchli bosqichi bilan bog'liq. Meteorologlar bu yilgi El-Ninoni tarixdagi eng kuchlilaridan biri bo'lishi mumkinligini aytishmoqda.
NOAA ma'lumotlariga ko'ra, El-Nino kuchayishda davom etmoqda, Tinch okeanining asosiy hududida dengiz sirti harorati 3°C dan (5,4°F) oshdi, bu kelgusi yarim yilda "juda kuchli" El-Nino va "me'yordan past" dovul mavsumini yaratadi. Bu yilgi tropik bo'ronlarning to'plangan siklon energiyasi mavsum uchun rekord darajada past bo'lib, mavsum odatda 10-sentabrda eng yuqori cho'qqiga chiqadi.
El-Nino paytida Tinch okeani bo'ylab sharq-g'arbiy yo'nalishda harakatlanuvchi savdo shamollari zaiflashadi va ba'zan hatto teskari yo'nalishda esadi. Bu shamol va namlikdagi o'zgarishlar yuqori atmosferadagi kuchli shamollar oqimini siljitadi va Atlantikada bo'ron shakllanishini buzadi. NOAAning ta'kidlashicha, El-Nino yilida paydo bo'ladigan dovullar odatda AQShning Sharqiy qirg'og'i va Meksika ko'rfazi yaqinida shakllanadi, bu ularga yirik dovullarga aylanish uchun kamroq vaqt beradi, ammo qirg'oq jamoalariga tayyorgarlik ko'rish uchun ham kamroq vaqt qoldiradi.
El-Nino, shuningdek, Hindiston yarimorolidagi musson shamollarini zaiflashtiradi va ko'pincha qattiq qurg'oqchilikka olib keladi. Jahon Meteorologiya Tashkiloti (WMO) mutaxassisi Ann-Kler Fontanning so'zlariga ko'ra, El-Nino Hind okeanida tropik siklon mavsumining kamroq faol bo'lishiga olib keladi. Bu o'zgarishlar Sharqiy Afrikadagi Madagaskar va Mozambik kabi davlatlar uchun xavfni kamaytiradi.
Fontanning ta'kidlashicha, ayniqsa kuchli El-Nino ta'siri qazib olinadigan yoqilg'ilarni yoqishdan kelib chiqadigan iqlim o'zgarishining isish ta'siri bilan birgalikda kelgusi oylarda misli ko'rilmagan ob-havo ekstremallariga zamin yaratmoqda. "El-Nino issiqroq dunyoda sodir bo'lmoqda va bu uning ba'zi ta'sirlarini, jumladan ekstremal issiqlik, kuchli yog'ingarchilik va qurg'oqchilikni kuchaytirishi mumkin", dedi u. Buyuk Britaniya Met Office kabi ba'zi prognozchilar El-Nino va iqlim o'zgarishining qo'shma ta'siri 2027-yilda issiqlik rekordlarini buzishi mumkinligini aytdi. Chikago universiteti qoshidagi Climate Impact Lab hisobotiga ko'ra, ekstremal issiqlik bu El-Nino davrida dunyo bo'ylab, ayniqsa Global Janubda qariyb yarim million qo'shimcha o'limga olib kelishi mumkin.
WMO rahbari Selest Saulo sentabr boshida hukumatlar va gumanitar tashkilotlarga qat'iy ogohlantirish berib, "Biz qurg'oqchilik va suv toshqinlari keltirib chiqarayotgan buzilish va vayronagarchilikni allaqachon ko'rmoqdamiz va El-Nino kuchayishi bilan bu ta'sirlar yomonlashishini kutmoqdamiz", dedi.
Source: www.dw.com