AQSh rejimi prezidenti Donald Tramp ma'muriyati CNN, MS NOW va Politico nashrlarini Oq uy hududidan haydash qarorini himoya qilib, sud hujjatida prezidentning qaysi jurnalistlar majmuaga kirishini belgilash bo'yicha keng vakolatga ega ekanligini va bu nashrlarning xabarlari milliy xavfsizlikka tahdid solganini da'vo qilmoqda. Bu haqda AQSh rejimi Adliya vazirligi vakillari bayonot berdi.
Mojaro chorshanba kuni Vashingtondagi federal sudya oldida ko'rib chiqiladi. Uchta axborot tashkiloti dushanba kuni Oq uyga kirish huquqini tiklash uchun Tramp ma'muriyatiga qarshi da'vo qo'zg'atgan edi. Sud majlisi oldidan taqdim etilgan hujjatda Adliya vazirligi advokatlari bu nashrlar professionallik va odob-axloq me'yorlariga javob bermaganini ta'kidlagan.
«Oq uyga kirish — bu imtiyoz, huquq emas», — deyilgan hujjatda. Oq uy matbuot idorasi seshanba kuni uchta nashrga xat yuborib, ularning yoritishlari «milliy xavfsizlik va boshqa masalalar bo'yicha tasdiqlanishi mumkin bo'lgan yolg'onlarni tarqatish va maxfiy yoki sirli ma'lumotlarni nashr etish» bilan bog'liqligini da'vo qilgan.
Sudga taqdim etilgan xatlarda CNNning Oq uyning Sharqiy qanoti ostidagi bunker qurilishi haqidagi «o'ta maxfiy» tafsilotlarini nashr etgani, MS NOWning Eron urushi AQSh harbiy o'q-dorilariga ta'siri haqidagi yoritishi va Politiconing Oq uy bal zali moliyalashtirilishi haqidagi hisoboti, shu jumladan Maxfiy xizmat xavfsizlik yaxshilanishlari haqidagi ma'lumotlari keltirilgan. Shuningdek, Politico Respublikachilar kongressi o'rta muddatli konventsiyasini «falokat» deb ta'riflagan hisobotida anonim manbalarga tayanganligi qayd etilgan.
Hujjatda bunday ma'lumotlarni nashr etish milliy xavfsizlik xodimlari va resurslarini chalg'itishi mumkinligi, chunki rasmiylar materialning maxfiyligini baholashi va uning xavfsizlik oqibatlarini aniqlashi kerakligi ta'kidlangan. Ma'muriyat, shuningdek, suddan 1977 yildagi apellyatsiya sudining Sherrill vs Knight qarorini bekor qilishni so'ramoqda, unda Oq uy matbuotiga kirish o'zboshimchalik bilan yoki jiddiy sabablarsiz rad etilishi mumkin emasligi belgilangan edi.
Uchta nashrning da'vosi bu taqiq ularning Birinchi tuzatish huquqlarini buzayotganini ta'kidlaydi. Kolumbiya universiteti qoshidagi Knight First Amendment Institute institutining sud ishlari bo'yicha direktori o'rinbosari Keti Fallouning so'zlariga ko'ra, bu jarayon tarixiy ahamiyatga ega. «Hech bir prezident butun axborot nashrlarini ularning yoritishini yoqtirmagani uchun bunday aniq qadam tashlamagan», — dedi u. «Tarix davomida turli prezidentlar matbuotdan norozi bo'lgan yoki kattaroq choralar ko'rish bilan tahdid qilgan, ammo Trampdan oldin bu darajada hech narsa bo'lmagan.»
Ish AQSh tuman sudyasi Timoti Kelliga topshirilgan, u avvalroq Trampning birinchi muddatida CNN muxbiri Jim Akostaning Oq uy akkreditatsiyasini tiklashni buyurgan edi. Kelli Tramp tomonidan tayinlangan sudyaga qaramay, prezident allaqachon bu tanlovdan noroziligini bildirgan. «Ular o'zlari uchun ajoyib sudyani tanladilar, Jim Akosta foydasiga qaror chiqargan, u endi sayyoradan g'oyib bo'lganga o'xshaydi. Sudyaning ismi Tim Kelli va u afsuski, 'TRAMP' tomonidan tayinlangan», — deb yozgan prezident Truth Social tarmog'ida. «Boshqacha qilib aytganda, deyarli shubhasiz va odatdagidek, biz apellyatsiyaga murojaat qilamiz, chunki faqat salbiy yozadigan va noma'lum 'manbalar' bilan yolg'on va tuhmatli xabarlar yozib, milliy xavfsizligimizni buzadigan soxta yangiliklar va nashrlar dunyodagi eng muhim idoraga kirish huquqiga ega bo'lmasligi kerak.»
Chorshanba kuni boshqa axborot guruhlari tomonidan sudga do'stona brifing taqdim etilib, suddan uchta nashrning Oq uyga kirishini zudlik bilan tiklashni so'rashdi. Unda «Oq uy hududidan maqsadli ravishda axborot vositalarini haydash jamoat manfaatlariga zarar yetkazadi» va «Birinchi tuzatishning buzilmas qonuni har qanday nuqtai nazarga asoslangan qarorni konstitutsiyaviy jihatdan nomaqbul qiladi» deyilgan. Axborot tashkilotlari o'z ishlarini mahalliy vaqt bilan soat 15:30 da (GMT 19:30) taqdim etishlari rejalashtirilgan.
Source: www.aljazeera.com