Germaniyaning sharqiy qismidagi Xaydenau shahrida mahalliy hokimiyat yangi "Stolpersteine" (ya'ni "qoqilib ketish toshlari") o'rnatilishini taqiqladi. Bu qaror Xristian-demokratik ittifoq (CDU) va o'ta o'ngchi "Alternativa Germaniya uchun" (AfD) partiyalarining birgalikda ovoz berishi natijasida qabul qilindi. Qaror Xolokost qurbonlari xotirasini abadiylashtirishga qaratilgan yodgorlik belgilariga qarshi qaratilgan.
Stolpersteine — beton kub ustiga o'rnatilgan metall lavha bo'lib, unda Xolokost qurbonining ismi yozilgan. Ular odatda piyodalar yo'lakchasiga, atrofdagi sirtga nisbatan bir oz balandroq qilib o'rnatiladi. Ko'pincha bu toshlar natsistlar tomonidan ta'qib qilingan odamlarning uylari yaqiniga qo'yiladi. Loyiha muallifi nemis rassomi Gunter Demnig 1990-yillarning boshida bu tashabbusni boshlagan. Hozirgi kunda dunyo bo'ylab 128 mingdan ortiq bunday toshlar o'rnatilgan bo'lib, ularning aksariyati Germaniyada, shuningdek, natsistlar hukumati ta'siriga uchragan 30 dan ortiq davlatda joylashgan. Bu loyiha dunyodagi eng katta markazlashmagan yodgorlik hisoblanadi.
Xaydenaudagi taqiq tashabbuskorlari Xolokost qurbonlarini xotirlash muhim vazifa ekanligini tan olishsa-da, toshlarning joylashtirilishi "o'tkinchilarning qurbonlar ismi ustidan yurishi yoki hatto bosib o'tishiga" olib kelishini ta'kidlamoqda. Ular Xolokost qurbonlarini shahar qabristonlaridan birida sharaflashni taklif qilishgan. Biroq, 78 yoshli Demnig bu dalilni rad etadi. Rassamning so'zlariga ko'ra, xotira odamlar yashagan joylarda ko'rinadigan bo'lishi kerak va bu toshlar mahalliy yoshlar uchun tarixni jonli qiladi. Shu bilan birga, u Germaniyadagi so'nggi shtat saylovlari natijalaridan kelib chiqib, bunday taqiq bo'lishini oldindan sezganini aytdi.
"AfDning saylovlardagi muvaffaqiyatlaridan keyin bunday narsa mutlaqo kutilgan edi", — dedi Demnig DPA axborot agentligiga. U Xaydenaudagi taqiq istisno bo'lib qolishiga umid bildirdi va o'z ishini "avvalgidan ham ko'proq davom ettirishga" va'da berdi. Demnig, shuningdek, CDUni xristian qadriyatlaridan voz kechganlikda aybladi. U kansler Fridrix Mertsning partiyasiga murojaat qilib, "xristianlikdan allaqachon voz kechganliklari uchun, ehtimol, qisqartmadan "C" harfini olib tashlashlari kerak", dedi.
CDUning AfD bilan kuchlarni birlashtirib, taklifni qabul qilishga qaratilgan qarori ko'plab noroziliklarga sabab bo'ldi. Bu qadam kansler Merts partiyasining saylovlardagi muvaffaqiyatsizligi tufayli siyosiy inqirozga yuz tutgan bir paytda yuz berdi va Germaniyadagi asosiy siyosiy partiyalar AfDni hokimiyatdan uzoq tutish uchun saqlab kelgan "olov devori" (firewall) haqida savollar tug'diradi. Juma kuni Germaniya Yashillar partiyasining ikki yetakchisidan biri Feliks Banasak bu qadamni "janjal" deb atadi. Banasak o'ta o'ngchi ekstremizm va AfDning kuchayishi haqidagi hozirgi munozaralarga ishora qilib, "ta'qib qilinganlar va o'ldirilganlar xotirasini saqlab qolish uchun hamma narsa qilinishi kerak", dedi.
Xalqaro Osvensim qo'mitasi ham CDUning taklifni qo'llab-quvvatlashini janjal deb qoraladi. Tashkilotning ijrochi vitse-prezidenti Kristof Xoybner shunday dedi: "Bu Xaydenaudagi natsist qurbonlarini yana bir bor shahardan quvib chiqarish va AfDning fikricha, ularning xotirasi allaqachon tegishli bo'lgan joyga — qabristonga ko'chirishga qaratilgan ochiq va jirkanch urinishdir".
Agar siz bizning jamoamizga ishonchli xabarlar uchun tayanadigan bo'lsangiz, iltimos, Google'da bizni "Afzal ko'rilgan manba" sifatida tanlang, shunda siz doimo bizning tasdiqlangan yangiliklarimizni birinchi bo'lib ko'rasiz.
Source: www.dw.com