Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) juma kuni ma’lum qilishicha, joriy yilda 55 mingdan ortiq sudanlik qochqin qo‘shni Chadga qochib o‘tgan. Bu insonparvarlik inqirozini yanada chuqurlashtirib, moliyalashtirish sezilarli darajada oshmasa, vaziyat yanada yomonlashadi.
BMT Qochqinlar bo‘yicha Oliy Komissarligi (UNHCR) ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tgan hafta davomida Chadning sharqiga kelayotgan sudanliklar soni keskin oshgan va mavjud yordam imkoniyatlaridan ancha yuqori. Chadning Adre va Tine chegara hududlari orqali kirib kelayotgan qochqinlar kuniga 400 kishiga yetgan, bu avvalgi oylardagi kunlik ko‘rsatkichdan qariyb 20 baravar ko‘pdir.
Sudan 2023-yil aprelidan buyon fuqarolar urushi girdobida. Sudan Qurolli Kuchlari (SAF) generali Abdel Fattoh al-Burhon va tez yordam kuchlari (RSF) rahbari Muhammad Hamdan Dagalo (Hemedti) o‘rtasidagi hokimiyat uchun kurash qurolli to‘qnashuvlarga aylanib ketgan edi. Uch yildan ortiq vaqt o‘tib, 11 milliondan ortiq sudanlik uy-joyini tashlab ketishga majbur bo‘lgan — bu dunyodagi eng katta ko‘chirilish va insonparvarlik inqirozi hisoblanadi.
Sudan ichida taxminan 6,4 million kishi mamlakat ichida ko‘chirilgan bo‘lsa, 3,5 milliondan ortiq sudanlik qochqin va boshpana izlovchilar qo‘shni davlatlarga qochib o‘tgan. BMT juma kuni Chadning Tine shahridagi tranzit markazi qattiq bosim ostida qolganini va hozirda 4300 dan ortiq kishini qabul qilayotganini, ularning ko‘pchiligi boshpana, suv, sanitariya va himoya xizmatlariga favqulodda muhtojligini ta’kidladi.
Taxminan 31 ming oila tegishli boshpanaga ega emas, qochqinlarning aksariyati kunlik minimal suv ehtiyojining yarmidan kamini iste’mol qilmoqda. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, hozircha javob choralarini moliyalashtirish uchun zarur bo‘lgan 1,6 milliard dollarning atigi 20 foizi to‘plangan. Xalqaro hamjamiyat 1,28 milliard dollarlik mablag‘ yetishmovchiligini bartaraf etmasa, vaziyat yanada og‘irlashadi.
BMT qo‘shimcha yordam bo‘lmasa, ko‘proq sudanlik qochqinlar Yevropaga xavfli yo‘l tutishini ogohlantirdi. O‘tgan yili qit’aga 14 mingdan ortiq sudanlik qochqin yetib kelgan, bu 2024-yilga nisbatan 245 foizga ko‘pdir.
Source: www.aljazeera.com