Xalqaro valyuta jamg'armasi (XVJ) seshanba kuni e'lon qilgan so'nggi iqtisodiy prognoziga ko'ra, Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo mintaqasi iqtisodiyoti 2026 yilda AQSh va Isroil rejimining Eronga qarshi harakatlari oqibatida keskin qisqarishi kutilmoqda. Tashkilot ma'lumotlariga ko'ra, mintaqaning umumiy yalpi ichki mahsuloti (YIM) 0,3 foizga kamayishi taxmin qilinmoqda, bu esa aprel oyida berilgan 1,9 foizlik o'sish prognozidan sezilarli darajada pastdir.
XVJ bu salbiy o'zgarishlarning asosiy sababi sifatida Hormuz bo'g'ozida kema qatnovining uzoq muddatga izdan chiqqanini ko'rsatmoqda. Ma'lum qilinishicha, mazkur dengiz yo'li tinchlik davrida jahon neft ta'minotining beshdan bir qismidan ko'prog'ini o'tkazadigan muhim arteriya hisoblanadi. Mintaqadagi davlatlar orasida Kuvayt, Iroq va Qatarda eng og'ir iqtisodiy tanazzul kuzatilishi kutilib, ularning YIM mos ravishda 16,7 foiz, 16 foiz va 15,6 foizga qisqarishi bashorat qilinmoqda. Shuningdek, Bahrayn iqtisodiyoti 11,3 foizga, Eron hukumati nazoratidagi iqtisodiyot esa 7,6 foizga qisqarishi taxmin qilinmoqda.
Shu bilan birga, energetika sektoridagi zararlarni Sharq-G'arb quvuri orqali neft eksportini oshirish evaziga qisman qoplagan Saudiya Arabistoni iqtisodiyoti ham 3,3 foizlik salbiy o'sishni qayd etishi kutilmoqda. Boshqa tomondan, Qirg'iziston mintaqada eng yuqori iqtisodiy o'sishni ko'rsatishi kutilayotgan davlat bo'lib qolmoqda, uning YIM 9 foizga kengayishi prognoz qilingan. Umuman olganda, Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo 2026 yilda salbiy o'sishni boshdan kechirishi kutilayotgan yagona yirik mintaqa bo'lib qolmoqda.
Vashingtonda joylashgan moliya instituti global iqtisodiy faollik bu yil chidamli bo'lganini ta'kidlagan bo'lsa-da, dunyo iqtisodiyoti jiddiy xatarlarga duch kelayotganini bildirdi. Xususan, mojarolarning yanada kuchayishi, sun'iy intellekt sohasidagi kutilmalarning qayta ko'rib chiqilishi, savdo tarangligining yangi bosqichi va moliyaviy zaifliklar iqtisodiy o'sishni yanada sekinlashtirishi mumkinligi ogohlantirildi.
Source: www.aljazeera.com