Sudan hududida davom etayotgan va mamlakatni vayronaga keltirayotgan qurolli to‘qnashuvlar fonida eng og‘ir zarba kelajak avlodga – bolalarga urilmoqda. Xalqaro tashkilotlarning ma'lumotlariga ko‘ra, millionlab maktab yoshidagi bolalar ta'lim olish imkoniyatidan mahrum bo‘lib, omon qolish uchun og‘ir jismoniy mehnatga sho‘ng‘ishga majbur bo‘lmoqda. Port-Sudan ko‘chalarida har kuni soatlab poyabzal tozalab, atigi bir necha dollar topayotgan 9 yashar Abkar Muhammad shunday taqdir qurbonlaridan biridir. Uning oilasi 2023-yil aprel oyida boshlangan urush tufayli Xartumdan qochib chiqishga majbur bo‘lgan va o‘ta nochor ahvolda kun kechirmoqda.
Rasmiy statistikaga ko‘ra, mamlakatdagi 17 million maktab yoshidagi bolalardan naqd 8 million nafari ta'lim muassasalariga qatnamayapti. Ayniqsa, Darfur kabi urushdan eng ko‘p jabrlangan hududlarda maktablarning 80 foizi yopilgan bo‘lib, bolalarning 70 foizi darslarga bora olmayapti. "Save the Children" tashkilotining hisob-kitoblariga ko‘ra, sudanlik bolalar harbiy harakatlar, ommaviy ko‘chishlar va ta'lim maskanlarining vayron qilinishi oqibatida o‘rtacha 484 kunlik darslarni boy bergan. UNICEF vakillarining ta'kidlashicha, mamlakatdagi deyarli har ikkinchi maktab binosi urush oqibatida o‘z vazifasini bajara olmayapti.
Mutaxassislar va rasmiylarning fikricha, maktablarning yopilishi va xavfsiz muhitning yo‘qligi bolalarni turli xavflarga, jumladan, bolalar mehnati, erta nikohlar, qurolli guruhlarga zo‘rlab yollanish hamda jinsiy zo‘ravonlikka duchor qilmoqda. Ayollar va bolalar masalalari bo‘yicha hukumat maslahat kengashi rahbari Sulayma Ishagning aytishicha, bu kabi tahdidlar qizlarning kelajagiga ayniqsa fojiali ta'sir ko‘rsatmoqda. Doimiy qo‘rquv va stressda yashayotgan bolalarda psixologik o‘zgarishlar, tajovuzkorlik va uyqu buzilishi holatlari keskin ko‘paygan.
Sudan iqtisodiyoti urush sababli o‘nlab yillarga orqaga uloqtirilib, aholining 60 foizi qashshoqlik botqog‘iga botdi. Ota-onalar ish topa olmayotgani va kun kechirish mushkullashgani bois, oilalar o‘z yosh bolalarini daromad keltirishga majburlamoqda. Port-Sudanda shirinlik va chiplar sotib tirikchilik qilayotgan 16 yashar Mahmud al-Ghali kabi o‘smirlar ham maktabni unutib, oilasini boqish uchun ko‘chada kun kechirishga o‘rgangan. Mutaxassislarning ogohlantirishicha, bu holat Sudan kelajagini chuqur ijtimoiy-iqtisodiy inqirozga yetaklaydi.
Source: www.aljazeera.com