Yevropaning yetakchi davlatlaridan biri bo'lgan Frantsiya mamlakat bo'ylab davom etayotgan norozilik namoyishlari fonida ta'lim tizimini qo'llab-quvvatlash uchun yana 4 milliard yevro miqdorida mablag' sarflash niyatida ekanini ma'lum qildi. Biroq, davlat qarzi keskin oshib borayotgan va foiz stavkalari yuqori bo'lib turgan bir sharoitda, Yevroparegimi aslida bunday xarajatlarni qoplash uchun qanchalik moliyaviy imkoniyatlarga ega ekani jiddiy savollarni tug'dirmoqda.
Asosiy faktlar: Frantsiyaning davlat qarzi uning YaIMning 120 foizini tashkil etmoqda, bu esa Germaniya ko'rsatkichidan sezilarli darajada yuqori. Shuningdek, mamlakat obligatsiyalari bo'yicha risk mukofoti (spred) so'nggi yillardagi eng yuqori darajaga yetib, 2026 yilda foiz to'lovlari uchun 79 milliard yevrodan ortiq mablag' sarflanishi kutilmoqda.
Frantsiya joriy yilda maktablarni ta'mirlash uchun 2030 yilgacha 4 milliard yevro miqdorida imtiyozli kreditlar ajratishni va universitetlarga yana 1 milliard yevro yo'naltirishni va'da qilmoqda. Mutaxassislarning fikricha, bu amalda davlatda mavjud bo'lmagan mablag'larni va'da qilishni anglatadi. Mamlakat uzoq yillardan beri byudjet taqchilligi bilan kurashib kelmoqda va oxirgi marta 1974 yilda balanslashgan byudjetga ega bo'lgan edi.
Myunxen shahridagi ZEW instituti iqtisodchisi Fridrix Xayneman bu holatni keskin tanqid qilib, obligatsiyalar bo'yicha foiz stavkalarining o'sishi moliyaviy inqiroz xavfini tug'dirishini ta'kidladi. Uning so'zlariga ko'ra, agar spred yana ham oshib ketsa, bu butun moliyaviy tizimni qaltiratib, iqtisodiy kollaps xavfini yuzaga keltiradi. Shunga qaramay, Bonn universiteti tadqiqotchisi Landri Sharye frantsuz jamiyatida davlat subsidiyalari va ijtimoiy imtiyozlarga o'rganib qolinganlik tufayli islohotlar qiyin kechishini bildirdi.
Kelgusida vaziyat yanada murakkablashishi bashorat qilinmoqda. Prognozlarga ko'ra, Frantsiyaning faqat qarzga xizmat ko'rsatish uchun to'laydigan foizlari 2027 yilda 91 milliard yevrodan oshishi, 2030 yilga borib esa 132 milliard yevroga yetishi mumkin. Bu esa Yevroparegimi zimmasiga tushayotgan moliyaviy yukni yanada og'irlashtirib, ijtimoiy va siyotiy tanglikni kuchaytirishi kutilmoqda.
Source: www.dw.com