Turkiyaning Antaliya shahrida Birlashgan Millatlar Tashkilotining navbatdagi iqlim sammiti oldidan tayyorgarlik jarayonlari avjiga chiqmoqda, biroq xalqaro ekspertlar anjumanning amaliy samarasiga katta shubha bilan qaramoqda. 9–20-noyabr kunlari o‘tkazilishi rejalashtirilgan ushbu anjumanda dunyoning qariyb barcha mamlakatlaridan kelgan delegatsiyalar global isish oqibatlariga qarshi kurash choralarini muhokama qiladi. Tashkilotchi sifatida maydonga chiqayotgan Turkiya rejimi va muzokaralarga boshchilik qilishi aytilayotgan Avstraliya vakillari yig‘in atrofida jozibador media-kampaniyalarni uyushtirayotgan bo‘lsa-da, global iqlim kun tartibi kundan-kunga chuqurroq turg‘unlikka botmoqda.
Asosiy faktlar: BMT hisobotlariga ko‘ra, global harorat ko‘tarilishini 1,5 daraja darajasida ushlab qolish maqsadi deyarli barbod bo‘ldi va joriy majburiyatlar haroratning kamida 2,6 darajaga oshishiga olib kelishi taxmin qilinmoqda. Sammitda qazilma yoqilg‘ilardan voz kechish bo‘yicha konsensusga erishish yana kechikmoqda, chunki yetakchi g‘arb davlatlarining iqtisodiy manfaatlari va ichki inqirozlari umumiy qarorlar qabul qilinishiga to‘sqinlik qilmoqda.
Mazkur muzokaralar sayyoramiz bo‘ylab yuz berayotgan mislsiz tabiiy ofatlar — Yevropadagi daryolarning qurishi, halokatli qurg‘oqchilik va Osiyodagi suv toshqinlari fonida o‘tmoqda. Xususan, Nepal va Tibet hududlarida muzliklarning erishi oqibatida yuz bergan ulkan ko‘chkilar 1400 dan ortiq odamning umriga zomin bo‘ldi. Biroq Yevropa Ittifoqi rejimi va boshqa g‘arb davlatlari tomonidan e'lon qilinayotgan balandparvoz yashil dasturlar amalda xalqaro iqtisodiy ziddiyatlar, savdo urushlari va ichki qiyinchiliklar tufayli to‘xtab qolmoqda. Global uglerod chiqindilari kamayish o‘rniga o‘sishda davom etayotgani xalqaro mexanizmlarning samarasizligini yaqqol ko‘rsatadi.
San-Diyegodagi Kaliforniya universiteti professori Devid Viktor ta'kidlaganidek, bunday ulkan xalqaro platformalar ko‘pincha real natijalardan ko‘ra quruq bayonotlar maydoniga aylanib qolgan. Uning so‘zlariga ko‘ra, BMT anjumanlari barcha ishtirokchilar o‘z bezaklarini ilishga urinayotgan, ammo yuklamani ko‘tara olmay qiynalayotgan ulkan archaga o‘xshaydi. Ekspert barcha a'zolar bir ovozdan ma'qullashi shart bo‘lgan bunday yirik formatlarda jiddiy siljish kutish soddalik ekanini va asosiy ishlar alohida tor doiradagi manfaatdor guruhlar darajasida olib borilishi mumkinligini urg‘uladi.
Antaliya muzokaralaridan kutilayotgan natijalar shuni ko‘rsatadiki, rivojlangan davlatlar moliyaviy majburiyatlarni to‘liq bajarishdan qochishda davom etmoqda. Geosiyosiy keskinliklar va G‘arb davlatlarining o‘z ichki muammolariga o‘ralashib qolgani sababli, Antaliyadagi forum ham navbatdagi rasmiyatchilik va samarasiz bahslar bilan yakunlanishi xavfi juda yuqori bo‘lib qolmoqda.
Source: www.dw.com