Isroilning vaqtincha bosh vaziri Benyamin Netanyaxu, Isroil ommaviy axborot vositalari xabariga ko‘ra, mamlakat siyosiy o‘tish jarayoni tezlashayotgan bir paytda armiyani Eron bilan ehtimoliy urushga tayyorlashni buyurgan. Xabarlarga ko‘ra, bu ko‘rsatma muxolifat yetakchisi Gadi Ayzenkotga hayotiy koalitsiyani shakllantirish topshirilgandan so‘ng paydo bo‘lgan, “Likud” esa o‘zini ham qamrab oluvchi milliy birlik koalitsiyasini yoki yangi saylovlarni talab qilmoqda. Tanqidchilar bunday keskinlashuvni Netanyaxuning siyosiy tanazzulini kechiktirish yoki qaytarishga urinishi bilan bog‘laydi; Isroil rejimi operativ qaror haqida rasmiy tasdiq bermagan, xabarlar esa hozircha tasdiqlanmagan.
Asosiy faktlar: Netanyaxu koalitsiya muzokaralari uning hokimiyatda qolishiga tahdid solayotganda harbiylarni Eronga zarba berishga tayyorlashni so‘ragani aytilmoqda. Bosh shtab boshlig‘i Eyal Zamir harbiy rejalarga qarshilik ko‘rsatib, kengroq mojaro xavfidan ogohlantirgani qayd etiladi. Tahlilchilarga ko‘ra, Eron bilan urush paradoksal tarzda muxolifatni Netanyaxu atrofida birlashtirishi mumkin, garchi tanqidchilar buni siyosiy omon qolish uchun qilingan xudbin harakat deb baholaydi.
Maqolada Isroil rejimining G‘azo urushi, mintaqadagi zarbalar va fuqarolik erkinliklariga oid tanqidlarga uchragan o‘ng qanot koalitsiyasi nazoratni yo‘qotayotgani tasvirlanadi. Gadi Ayzenkot, sobiq bosh shtab boshlig‘i va muxolifat yetakchisi, koalitsiyani shakllantirish imkoniyatini olgan, biroq natija oldindan hal qilinmagan. Netanyaxu o‘zi va “Likud” ishtirok etadigan milliy birlik koalitsiyasini ilgari surgani yoki Ayzenkot muvaffaqiyatsizlikka uchrashini va yangi saylovlar bo‘lishini kutayotgani xabar qilinadi. Shu kontekstda Eron bo‘yicha xabarlar Isroilni kim va qanday shartlarda boshqarishi masalasidan ajralmas bo‘lib qolmoqda.
Tafsilotlar ziddiyatli. Maqolaga ko‘ra, Netanyaxu AQSh prezidenti Donald Trampga Eronga yangi zarbalar berilishini talab qilib, deyarli har kuni qo‘ng‘iroq qilgan, Isroil ommaviy axborot vositalari esa Netanyaxu va Bosh shtab boshlig‘i Eyal Zamir o‘rtasida bir necha bor kelishmovchilik bo‘lganini yozgan. Zamir harbiy harakatlar takliflariga qarshilik ko‘rsatib, ular kengroq mojaroga olib kelishi mumkinligidan ogohlantirgani aytiladi. London King’s College tahlilchisi Ahron Bregman Netanyaxuni “umidsiz” deb atagan va uni faqat milliy birlik koalitsiyasi saqlab qolishi mumkinligini aytgan; uning fikricha, “kichik urush” Ayzenkot va ittifoqchilarini inqiroz sharoitida bunday koalitsiya tuzishga majbur qilishi mumkin.
Tarixiy fon — Isroil va Eron o‘rtasidagi o‘n yilliklarga cho‘zilgan qarama-qarshilik. Isroilliklar Eronning mintaqaviy ittifoqchilari, jumladan Livandagi “Hizbulloh” tahdidlari bilan yashab kelgan, Isroil rahbarlari esa kamida 1990-yillardan beri Tehron yadro quroliga yaqinlashayotgani haqida ogohlantirib kelgan. 2023-yil 7-oktabrdagi HAMAS hujumidan so‘ng keskinlik avjiga chiqqan: 2025-yil iyunida Eron bilan 12 kunlik zarbalar almashinuvi, fevralda AQSh rejimi bilan birgalikdagi hujum sodir bo‘lgan. Maqolaga ko‘ra, bu muhim suv yo‘llari ishini buzgan, moliyaviy bozorlarni bezovta qilgan va dunyoning ko‘plab mamlakatlarida uy xo‘jaliklari xarajatlariga ta’sir qilgan.
Ben-Gurion universiteti professori Xaggay Ram vaziyatni “paradoksal” deb atagan: jamiyat kinoyani anglasa-da, “Eron atrofidagi isteriya hamma narsani kesib o‘tadi”. Agar Netanyaxu urushni boshlasa, uning fikricha, muxolifat ham uni qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Kelajak noaniq: Ayzenkotning koalitsiya tuzish harakatlari, yangi saylovlar ehtimoli va Eron bilan kengroq mojaro xavfi o‘zaro bog‘langan. Keyingi qadamlar ehtimoliy harbiy tayyorgarlik bosim vositasimi yoki operativ qarorga aylanishimi — shunga bog‘liq.
Source: www.aljazeera.com