Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

Turkiyaning Antalya shahrida COP31 iqlim konferensiyasi davom etar ekan, asosiy e’tibor aprel oyida Kolumbiyaning Santa-Marta shahrida tuzilgan 57 davlatdan iborat koalitsiyaga qaratilmoqda. Ushbu tashabbus neft, ko‘mir va gazdan voz kechishni BMTning rasmiy COP doirasidan tashqarida tezlashtirishga qaratilgan. Kolumbiya va Niderlandiya hamraislari bo‘lgan uchrashuvda Kanada, Norvegiya, Braziliya, Nigeriya, Meksika, Avstraliya, Germaniya, shuningdek iqlim o‘zgarishlariga zaif Vanuatu kabi davlatlar ishtirok etdi. Maqsad — milliy yo‘l xaritalarini ishlab chiqish hamda moliya va savdo tizimlarini qayta qurish orqali iflos energiya manbalariga qaramlikni kamaytirish; bu, ayniqsa, eksport daromadi yoqilg‘i savdosiga bog‘liq rivojlanayotgan davlatlar uchun juda murakkab vazifadir.

Asosiy faktlar: Santa-Marta uchrashuvi qazib olinadigan yoqilg‘idan voz kechishga o‘tishni (TAFF) amalda tatbiq etishga bag‘ishlangan birinchi maxsus konferensiya bo‘ldi. Unda 57 ga yaqin davlat ishtirok etdi; bundan avvalgi COPda 80 dan ortiq davlat yoqilg‘idan bosqichma-bosqich chiqish yo‘l xaritasini qo‘llab-quvvatlagan bo‘lsa-da, yakuniy matn yumshatilgan edi. Koalitsiya Antalyadagi COP31 muzokaralarida ambitsiyani sezilarli oshira oladimi — hozircha noaniq.

Tashabbus Braziliyada bo‘lib o‘tgan BMT iqlim sammiti qazib olinadigan yoqilg‘ini aniq tilga olmasdan yakunlanganidan so‘ng paydo bo‘ldi. Rossiya va Saudiya Arabistoni kabi neft ishlab chiqaruvchi davlatlar qat’iyroq formulalarga qarshi chiqdi, natijada yakuniy kelishuv yumshatildi. Kompromiss sifatida Braziliya ixtiyoriy yo‘l xaritasini taklif qildi, murosaga kelolmaslikdan norozi bo‘lgan davlatlar esa kelishuvga asoslangan COP doirasidan tashqarida o‘tish kun tartibini ilgari suruvchi ‘tayyor davlatlar koalitsiyasi’ni tuzdi. Santa-Martada neft, ko‘mir va gazga beriladigan subsidiyalarni qisqartirish, shuningdek yoqilg‘i sanoatiga bog‘liq aholi va jamoalarni yangi daromad manbalari bilan qo‘llab-quvvatlash masalalari muhokama qilindi.

Berlin shahridagi NewClimate Institute tashkilotining iqlim siyosati bo‘yicha tahlilchisi Chetna Xarish Kumar koalitsiya faoliyatini ‘uzoq muddatli o‘yin’ deb atadi. Uning fikricha, hozirgi muzokaralarga bevosita ta’sir ko‘rsatishni kutish hali erta, ammo guruh kelgusi COPlarda ta’sirini kuchaytirishi mumkin — buning uchun u haqiqatan ham qamrab oluvchi bo‘lishi, turli davlatlar ehtiyojlarini hisobga olishi va o‘tishning amalga oshirilishi mumkinligini ko‘rsatishi kerak. Italiyaning ECCO iqlim tahlil markazi maslahatchisi Aleksandra Skott ta’kidlashicha, guruh ‘siyosiy impulsni saqlab turadi’ va ko‘plab davlatlar ushbu o‘tishni tezlashtirishni istayotganini namoyish etadi. U shuningdek, milliy TAFF rejalari va infratuzilmani moliyalashtirish kabi to‘siqlar bo‘yicha ‘bilimlar bazasi’ shakllanayotganini qayd etdi.

Santa-Marta konferensiyasidan so‘ng Germaniya, Fransiya va Niderlandiya qo‘shimcha siyosiy hujjatlarni e’lon qilgani maqolada qayd etiladi, biroq keltirilgan qismda to‘liq tafsilotlar ochiqlanmagan. Koalitsiyaning COP31ga ta’siri hozircha noaniq. Tahlilchilarning fikricha, uning uzoq muddatli ahamiyati a’zolar sonini kengaytirish, umumiy bilimlarni aniq milliy rejalarga aylantirish va boyroq davlatlarni barqaror moliyalashtirishga jalb qilishga bog‘liq. Keyingi sinov — Antalyadagi BMT iqlim muzokaralari davom etar ekan, guruh siyosiy impulsni o‘lchanadigan majburiyatlarga aylantira oladimi yoki yo‘qmi, shu bilan belgilanadi.

Source: www.dw.com