Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

AQSh rejimi tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan Tinchlik kengashi BMT Xavfsizlik Kengashiga taqdim etgan hisobotida G‘azodagi bir yillik sulh 2025-yilgi o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvi zudlik bilan bajarilmasa, buzilish xavfi borligini ma’lum qildi. Seshanba kuni topshirilgan va Associated Press tomonidan olingan hujjatga ko‘ra, kelishilgan majburiyatlar bilan yerdagi vaziyat o‘rtasidagi tafovut jarayonga asosiy xavf bo‘lib qolmoqda. 2025-yilda AQSh prezidenti Donald Tramp tashabbusi bilan tuzilgan kengash Isroil rejimining halokatli havo hujumlari davom etayotgani, qish oldidan yordam yetkazilishi cheklanayotgani va muvaqqat fuqarolik ma’muriyati bloklanayotgani sharoitida falastinliklar yana chodirlar va vayronalar orasida qishni o‘tkazish xavfiga duch kelayotganini ta’kidladi.

Asosiy faktlar: Tinchlik kengashi Isroil va Hamas o‘rtasidagi sulh zudlik bilan amalga oshirilmasa, buzilish yoqasida turgani haqida ogohlantirmoqda. Hisobotda Isroil rejimi fuqarolik politsiyasi va muvaqqat ma’muriyat bo‘yicha zarur qarorlarni qabul qilmagani, yordam yetkazishdagi cheklovlar va moliyalashtirish kamchiliklari javob choralariga xalaqit berayotgani qayd etilgan. Kengash BMT Xavfsizlik Kengashini ikki tomonni majburiyatlarini bajarishga undashga va Falastin davlatchiligi yo‘lini saqlab qolishga chaqirdi.

Hisobotda deyiladi: “Kelishilgan narsalar bilan yerdagi vaziyat o‘rtasidagi masofa baribir jarayon uchun asosiy xavf bo‘lib qolmoqda”. Kengash shuningdek, “Isroil tomonidan materiallar va uskunalar kiritilishiga qo‘yilgan cheklovlar, moliyaviy taqchillik bilan birga, tayyorgarlik va javob choralariga to‘sqinlik qilishda davom etdi”, deb ta’kidlagan. Hisobotga ko‘ra, Isroil rejimi G‘azoni vaqtincha boshqarish uchun yaratilgan texnokratik fuqarolik ma’muriyat organini bloklagan, fuqarolik politsiyasini tayyorlash, joylashtirish va qaytarish bo‘yicha zarur shartlar va tartiblar yuzasidan qarorlar qabul qilinmagani “Kompleks rejani to‘liq amalga oshirishga to‘sqinlik qilmoqda”.

Tinchlik kengashi 2025-yil sentabrida Tramp tomonidan taklif etilgan va AQSh rejimi uni G‘azoni barqarorlashtirish hamda mustahkam tinchlikni ta’minlash mexanizmi sifatida taqdim etgan. Uning vazifasi G‘azo bo‘yicha 20 banddan iborat tinchlik rejasi va Isroil bilan Hamas o‘rtasidagi o‘t ochishni to‘xtatish kelishuvida belgilangan; kelishuv rasman 2025-yil 10-oktabrda boshlangan bo‘lsa-da, hujumlar davom etgan. Reja har bir tomonning muayyan qadamlarini nazarda tutib, pirovardida Falastin davlatchiligiga “ishonchli yo‘l” yaratishi mumkin edi. Biroq kengash baholashicha, Isroil ham, Hamas ham o‘z majburiyatlaridan ancha orqada; Isroil rejimining 2023-yil oktabridan buyon davom etayotgan harbiy kampaniyasi Falastin sog‘liqni saqlash organlari ma’lumotiga ko‘ra, 74 mingdan ortiq falastinlikning o‘limiga olib kelgan.

Kengash ogohlantirdi: “Ko‘rinadigan natija bermaydigan sulhni cheksiz davom ettirib bo‘lmaydi”; agar u buzilsa, “qaytish uchun yo‘l xaritasi ham, joylashtirish uchun ma’muriyat ham, keng ko‘lamli tiklanish uchun qulay muhit ham bo‘lmaydi”. U Isroil rejimini zarur qarorlarni kechiktirmasdan qabul qilishga chaqirdi va BMT Xavfsizlik Kengashini “hech bir tomon boshqasining kechikishini o‘z harakatsizligi uchun asos deb bilmasligi”ga erishishga undadi. Kengashning qayd etishicha, Isroil kuchlarini olib chiqish va keng ko‘lamli tiklanishning yagona yo‘li ikki tomonning majburiyatlarini bajarishi; yakuniy natija Falastin davlatchiligi va o‘z taqdirini o‘zi belgilashga ishonchli yo‘l ochishi va bir tomonlama harakatlar bilan izdan chiqmasligi kerak.

Source: www.aljazeera.com