Ekvadorlik baliqchilar guruhi AQSh rejimiga qarshi Pensilvaniya federal sudiga da’vo qo‘zg‘atdi: ular mart oyida dron zarbasi natijasida “La Negra Francisca Duarte II” nomli baliqchi kemasi cho‘kib, ekipaj a’zolari jarohat olganini da’vo qilmoqda. Da’vo dushanba kuni topshirilgani ma’lum qilindi; unda moddiy tovon va sud adolatli deb hisoblaydigan boshqa choralar so‘raladi. Da’vochilar, shuningdek, Karib dengizi va Tinch okeanining sharqiy qismida gumon qilinayotgan giyohvand moddalar tashuvchi qayiqlarga qarshi zarbalar kampaniyasini to‘xtatishni so‘ramoqda. Hujjat markazida 17-mart kuni Ekvadorda joylashgan ushbu kema cho‘kdirilgani turibdi.
Asosiy faktlar: Da’vo 17-martdagi “La Negra Francisca Duarte II” kemasiga uyushtirilgan ikki dron zarbasi va 16 ekipaj a’zosidan ikki kishining jiddiy kuyishidan kelib chiqqan. AQSh rejimi ushbu kemaga va so‘nggi oylarda hujum qilinib cho‘ktirilgan yana ikki Ekvador kemasiga zarbalar uchun mas’uliyatni rasman o‘z zimmasiga olmagan. AQSh harbiylari “narkoterroristlar”ni o‘ldirish maqsadida qayiqlarga zarbalar berishni boshlaganidan buyon kamida 244 kishi halok bo‘lgani aytiladi.
Voqea AQSh rejimining 2025-yildan buyon giyohvand moddalar savdosiga qarshi keskin kampaniyasi fonida yuz berdi; bu siyosat Lotin Amerikasi bo‘ylab harbiy operatsiyalarni kengaytirish bilan birga bordi. The Washington Post nashrining avgustdagi xabariga ko‘ra, kemalar Markaziy razvedka boshqarmasi tomonidan maxfiy xorijiy missiya doirasida nishonga olingan bo‘lishi mumkin; boshqa ma’lumotlarda hujumlar AQSh rejimiga aloqador pudratchi yoki mintaqaviy ittifoqchi tomonidan uyushtirilgani ehtimoli ham tilga olinadi. Bu zarbalar AQSh harbiylari ochiq tan olgan kampaniyaga o‘xshab ketadi, biroq mustaqil tekshiruv uchun ochiq dalillar kam.
“Biz sudga murojaat qildik, chunki kema bizning borimiz edi. Ekvadorda hech kim bizga yordam bermayapti”, — degan kema kapitani Ernan Flores Reuters agentligiga. Da’vo matnida ikki dron AQSh tomonidan boshqarilgan kemadan uchirilgani, kema yonib ketgani va ekipaj a’zolari dengizga sakrab, qutqaruv qayiqlariga chiqqani qayd etilgan. Baliqchilarning aytishicha, ular yaqindagi tunets ovlaydigan kema deb o‘ylagan joyga yetib borganida, harbiy kiyimdagi ingliz tilida so‘zlashuvchi qurolli kishilarga duch kelgan. Hujjatda zarba “misli ko‘rilmagan va ochiqdan-ochiq noqonuniy AQSh harbiy kampaniyasi”ning qismi sifatida tavsiflangan.
Da’vo AQSh rejimining ochiqlik va inson huquqlari bo‘yicha savollarga javob berishini talab qiladi, ammo ekspertlar bu kabi ishlarni sudda isbotlash qiyinligini qayd etadi, chunki zarbalar bo‘yicha rasmiy ma’lumotlar va mustaqil dalillar yetarli emas. Keyingi bosqichda sud da’voni ko‘rib chiqishni boshlashi, AQSh rejimi vakillaridan javob olishi va zarbalar kampaniyasini to‘xtatish haqidagi talabni baholashi kutilmoqda. Shu bilan birga, oilalar tomonidan ilgari berilgan shikoyatlar — Kolumbiya va Trinidad va Tobago fuqarolari bo‘yicha holatlar — xalqaro va AQSh sud tizimida davom etmoqda; bu esa harbiy amaliyotlar shaffofligi masalasini yanada dolzarblashtiradi.
Source: www.aljazeera.com