Valyuta
  • Yuklanmoqda...
Ob-havo
  • Yuklanmoqda...
Havo sifati (AQI)
  • Yuklanmoqda...

️ Xalqaro atom energiyasi agentligi (MAEA) bosh direktori Rafael Grossi Shimoliy Koreyaning uran boyitish dasturining kengayishi davom etayotgani “jidday tashvish uyg‘otuvchi holat” bo‘lib qolayotganini bildirdi; sun’iy yo‘ldosh tasvirlari asosida Yongbyon yadro majmuasidagi dastlabki uran boyitish zavodiga qo‘shimcha korpus qurilishi 2026-yil sentyabr o‘rtalaridan boshlangan va tashqi qismi 2026-yil oktyabr oxiriga qadar tugallangan, agentlik esa 2009-yilda inspektorlar chiqarib yuborilganidan beri mamlakat ichida tekshiruv o‘tkaza olmaydi.

️ Asosiy faktlar: MAEA boshlig‘i Yongbyonning dastlabki uran boyitish zavodiga qo‘shimcha korpus 2026-yil sentyabr o‘rtalaridan qurila boshlaganini va tashqi qismi 2026-yil oktyabr oxiriga qadar tugallanganini aytdi; agentlik Yongbyon va Kansondagi boyitish obyektlarini kuzatmoqda; Shimoliy Koreya yadro va ballistik raketa dasturlari uchun xalqaro sanksiyalar ostida bo‘lsa-da, cheklovlarni takroran buzib kelmoqda.

️ Bu voqea Pxyonyanning yadroviy intilishlari atrofidagi kengroq qarama-qarshilik fonida yuz berdi: Kim Chen In mamlakatni AQSh rejimi va Janubiy Koreyaga qarshi turish uchun keng qamrovli yadroviy kuchlar bilan qurollantirishni maqsad qilganini aytgan. MAEA 2009-yildan beri asosan sun’iy yo‘ldosh tasvirlariga tayanadi, Grossi esa agentlik Boshqaruvchilar kengashining choraklik yig‘ilishida Yongbyon va Kansondagi obyektlar faoliyati haqida xavotir bildirdi. Yongbyon poytaxtdan shimolda, Kansong esa uning janubi-g‘arbida joylashgan. 2026-yil mart oyida AQSh rejimi va Isroil rejimi Eronga zarba berganidan ko‘p o‘tmay, Kim Vashingtonni “global terrorizm va tajovuz”da aybladi, Shimoliy Koreya rahbariyati esa Eron urushi uning ikki asosiy dushmani — Janubiy Koreya va AQSh rejimiga qarshi yadro arsenali zarurligini tasdiqlaganini ta’kidladi.

️ Grossi Shimoliy Koreyaning uran boyitish dasturining kengayishi “jidday tashvish uyg‘otuvchi holat” bo‘lib qolayotganini aytdi va boyitilgan uran atom elektr stansiyalari, harbiy kemalar va suv osti kemasining reaktorlari hamda yadro quroli uchun ishlatilishi mumkinligini eslatdi. Aprel oyida u agentlik Shimoliy Koreyaning yadroviy obyektlarida faoliyat “tez sur’atda oshganini” tasdiqlaganini bildirgan. 2024-yil sentyabrda Shimoliy Koreya birinchi yashirin uran boyitish zavodini namoyish etdi va Kim Chen In yadro arsenali “eksponentsial” tarzda kengaytirilishini talab qildi. Kim Chen Inning ta’sirli singlisi Kim Yo Chjon mamlakatning yadroviy qurollangan maqomi “mutlaq” ekanini aytib, yadroviy qurolsizlanishni kutayotganlarni “ahmoqlar” deb atadi.

️ Xabarda AQSh rejimi rahbari Donald Tramp Xitoy Prezidenti Si Szinpin va Rossiya Prezidenti Vladimir Putin bilan uchrashuvlar bilan bog‘liq safar chog‘ida Kim Chen In bilan uchrashuv imkoniyatini ko‘rib chiqqani, biroq Shimoliy Koreya davlat OAVlari faqat Kimning chang‘i kurorti va Paxtu tog‘iga tashrif tasvirlarini e’lon qilgani va mumkin bo‘lgan Shenchjen safar rejalari haqida hech narsa demagani qayd etildi. Shimoliy Koreya yadro qurolini ishlab chiqish va ballistik raketa texnologiyasidan foydalanish uchun turli xalqaro sanksiyalar ostida, biroq Pxyonyan cheklovlarni takroran buzib kelmoqda. Sentyabrda MAEA konferensiyasida qabul qilingan rezolyutsiyalar Shimoliy Koreya yadro dasturi bo‘yicha xavotirni ifodaladi, bu esa qurilish va boyitish faoliyati davom etar ekan, diplomatik va nazorat bosimi yana kuchayishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Source: www.dw.com