Germaniya mudofaa vaziri Boris Pistorius payshanba kuni Polshadagi Osvensim-Birkenau sobiq qirg‘in lageri yodgorligiga tashrif buyurib, yevropaliklarni o‘ng ekstremizmga qarshi hushyor bo‘lishga chaqirdi va jamiyatdagi bo‘linish hamda tamg‘alash xavfidan ogohlantirdi. Tashrif Germaniya uchun tarixiy mas’uliyat va xotira masalalarini yana bir bor markazga qo‘ydi, chunki Pistorius lagerini natsistlar jinoyatlarining “mutlaq pastki nuqtasi” deb atadi.
Asosiy faktlar: Pistorius Osvensimda nutq so‘zlab, marginalizatsiya “renessans” boshdan kechirayotganini va o‘ng ekstremist partiyalar orqali Yevropada kuchayotganini aytdi; AfD vakili Sven Tristschler Marine Le Pen siyosatini “so‘rovnomalar talab qilganini aytaman” deya tanqid qildi; Bundesbank inflyatsiya 2027-yil boshida “keskin” oshishi mumkinligini, yoqilg‘i solig‘i chegirmasi tufayli esa yil oxirigacha barqaror qolishi mumkinligini bildirdi.
Kengroq kontekst shundaki, Osvensim-Birkenau natsist Germaniyasining millionlab odamlarni yo‘q qilish siyosatining ramzi bo‘lib qolmoqda va Berlin rejimi rasmiylari uchun bu joy tarixiy javobgarlikni eslatuvchi markazdir. Pistoriusning nutqi natsistlar “hayotga noloyiq” deb ta’rif bergan, irq, kelib chiqish, din va jinsiy orientatsiya bo‘yicha ajratgan tamg‘alashdan ogohlantirdi; u bu jarayonning qayta kuchayayotganini va o‘ng ekstremist harakatlar orqali Yevropada tarqalayotganini ta’kidladi. Shu bilan birga, Germaniya ichki siyosatida AfD va National Rally o‘rtasidagi munosabatlar ham sovuqlashgan: Tristschler Le Penning “de-demonizatsiya” siyosatini tanqid qilib, AfD o‘z yadrosini “bo‘shatish”ga yo‘l qo‘ymasligini aytdi. Bu holat Yevropada o‘ng qanot partiyalar o‘rtasidagi strategik raqobat va ichki bo‘linishlarni ko‘rsatadi.
Rasmiy bayonotlar va aniq tafsilotlar ichida Pistorius lagerda halok bo‘lganlar xotirasiga gulchambar qo‘ydi va qurbonlar yodgorligida sham yoqdi; u “Osvensim barcha odamlar, ayniqsa nemislar uchun, nimalar sodir bo‘lishi va nimalar sodir bo‘lmasligi kerakligi uchun mas’uliyatni eslatuvchi ramz” ekanini aytdi. Lager “o‘lim devori”da natsist askarlar taxminan 5 000 mahbusni otib o‘ldirgani qayd etiladi. Tristschler Le Pen haqida “biz bir vaqtlar juda qadrlagan xonim endi asosiy tamoyilga ega: so‘rovnomalar mendan nima talab qilsa, shuni aytaman” dedi va uning g‘alabasi “o‘ng uchun mag‘lubiyatidan ham falokatliroq” bo‘lishi mumkinligini, fuqarolar o‘ngga ovoz berib, “oxirida yana bir Macron” olishlari mumkinligini aytdi. U AfD va RN partiyalarining so‘nggi yillarda Yevropa siyosatida ajralib ketganidan xursand ekanini, AfD tarafdorlari esa o‘xshash yumshashni kutmasligi kerakligini aytdi. Bundesbank oylik hisobotida yoqilg‘i solig‘i chegirmasi narxlarni ushlab turayotganini, inflyatsiya sentyabrda 3,3% dan 2,9% ga tushganini va 2027-yil boshida keskin oshishi mumkinligini qayd etdi.
Keyingi qadamlar sifatida Pistorius Germaniya talabalari va sayyohlar guruhlari lagerga hozirgidan ko‘proq tashrif buyurishini xohladi, bu esa xotira va ta’lim siyosatidagi davomiy e’tiborni ko‘rsatadi. Fransiya prezidentlik saylovi kampaniyasining so‘nggi oylarida Le Pen asosiy raqib sifatida qolayotgani, Macronning ikkinchi va oxirgi muddati tugayotgani fonida o‘ng qanot partiyalar ichidagi bahslar davom etishi kutiladi. Iqtisodiy jihatdan esa Berlin rejimi va bozor ishtirokchilari inflyatsiya prognozlarini kuzatib, yoqilg‘i solig‘i chegirmasi tugagach narxlar dinamikasini baholashlari kerak bo‘ladi.
Source: www.dw.com